Εκείνη η γυναίκα που κυνηγούσε την αλήθεια

Με την καρδιά μας να τρέμει όσο και τα δάχτυλά μας, γράφαμε στις 29 Ιουνίου του 2023, σε μια γωνιά που έχουμε εκεί στο Facebook για να ανεβάζουμε βιβλία, ταινίες, γατιά, γελοιογραφίες από το New Yorker, και τα νέα από την πολύπαθη Ουκρανία:

Ανάμεσα στους τραυματίες από το τρομοκρατικό χτύπημα των Ρώσων εισβολέων στο Κραματόρσκ της Ουκρανίας, στις 27 Ιουνίου, στο γνωστό εστιατόριο που έγινε τάφος για τουλάχιστον 12 ανθρώπους, ενήλικες και παιδιά, συγκαταλέγεται και η γνωστή Ουκρανή συγγραφέας Victoria Amelina. Είναι σε σταθερή, ελεγχόμενη κατάσταση.

Η Victoria Amelina έκανε το ντεμπούτο της με το μυθιστόρημα «The Fall Syndrome» το 2014. Τα έργα της έχουν αποσπάσει πλήθος εθνικά και διεθνή βραβεία. Είναι η ιδρύτρια του Λογοτεχνικού Φεστιβάλ της Νέας Υόρκης, που πραγματοποιείται στη μικρή ουκρανική πόλη Νέα Υόρκη, κοντά στο Μπαχμούτ — έχουμε μιλήσει γι’ αυτό. Τα πεζά, τα ποιήματα και τα δοκίμιά της έχουν μεταφραστεί σε διάφορες γλώσσες, μεταξύ αυτών στα αγγλικά, πολωνικά, ολλανδικά, τσέχικα, και γερμανικά. Πρόσφατα, το μυθιστόρημά της «Dom’s Dream Kingdom» μεταφράστηκε στα ισπανικά. Και η Βικτόρια είχε ενθουσιαστεί.

Την ακολουθούμε καιρό τώρα στο Twitter, όπου είναι πολύ δραστήρια. Άφησε το σπίτι και την (όποια) βολή της, πέρυσι το καλοκαίρι εντάχθηκε στο Truth Hounds, μια οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και έκτοτε βρίσκεται διαρκώς στον δρόμο, στις εμπόλεμες περιοχές, ως ερευνήτρια πεδίου για τα εγκλήματα πολέμου της Ρωσίας. Είναι εκείνη που βρήκε το πολεμικό ημερολόγιο του συγγραφέα Volodymyr Vakulenko, μετά τη δολοφονία του από τους Ρώσους.

Στο εστιατόριο συνόδευε μία ομάδα Κολομβιανών δημοσιογράφων.

Όλος ο κόσμος είναι εκεί, όλος ο πλανήτης, όλοι μιλούν για την Ουκρανία, όλοι στηλιτεύουν τα εγκλήματα των τρομοκρατών.

Τι; Όλοι;

* * *

Η Βικτώρια, που τότε ήταν «σε σταθερή, ελεγχόμενη κατάσταση», θα ξεψυχούσε τρεις μέρες μετά. Και τώρα, τρία χρόνια και τρεις μήνες από τότε, ένα νέο βιβλίο βγαίνει στα ελληνικά — ένα ανάμεσα στα τόσα, θα πείτε. Σωστά. Σωστά. Μόνο που είναι δικό της. Κι αυτό τα αλλάζει όλα.

Δεν θέλουμε να πούμε εμείς για το βιβλίο της Βικτώρια. Θα δώσουμε αμέσως τον λόγο στη μεταφράστριά του, τη Ρηγούλα Γεωργιάδου —για εκατοντάδες ανθρώπους, η κύρια πηγή ενημέρωσης στην Ελλάδα, όλα αυτά τα χρόνια του πολέμου, για τα τεκταινόμενα στα μέτωπα της Ουκρανίας—, αφού την ευχαριστήσουμε θερμά για την προθυμία και τον χρόνο της. Νά τι είχε την καλοσύνη να μας πει:

* * *

Πώς μεταφράζεις τη σιωπή που αφήνει πίσω της μια βόμβα;

Όταν ξεκίνησα να μεταφράζω το βιβλίο της Βικτώρια Αμελίνα, «Κοιτώντας γυναίκες, κοιτώντας τον πόλεμο», ήξερα ήδη την ιστορία της. Για την ακρίβεια, την είχα πληροφορηθεί σε πρώτο χρόνο, διαβάζοντας τις ημερήσιες κτηνωδίες της ρωσικής εισβολής, όπως κάνω κάθε μέρα από τις 24 Φεβρουαρίου του 2022.

Ήξερα ότι αυτή η σπουδαία 37χρονη Ουκρανή συγγραφέας άφησε την ασφάλεια της λογοτεχνίας για να γίνει ερευνήτρια εγκλημάτων πολέμου. Ήξερα ότι δολοφονήθηκε από ρωσικό πύραυλο στο Κραματόρσκ το 2023. Όμως, μεταφράζοντας τις σημειώσεις της, συνειδητοποίησα ότι κάθε της λέξη δεν αφορούσε μόνο τη σημερινή εισβολή· αφορούσε έναν αιώνα συστηματικής προσπάθειας να σβηστεί η ουκρανική ταυτότητα από τον χάρτη.

Ήξερα ότι αυτή η σπουδαία 37χρονη Ουκρανή συγγραφέας άφησε την ασφάλεια της λογοτεχνίας για να γίνει ερευνήτρια εγκλημάτων πολέμου. Ήξερα ότι δολοφονήθηκε από ρωσικό πύραυλο στο Κραματόρσκ το 2023.

Η σκέψη της είχε στοιχειωθεί από την «Εκτελεσμένη Αναγέννηση» — τη γενιά των Ουκρανών δημιουργών της δεκαετίας του 1930 που σφαγιάστηκαν από το σταλινικό καθεστώς για να αποκεφαλιστεί η κουλτούρα της χώρας. Με έναν ανατριχιαστικό, μοιραίο ιστορικό κύκλο, η ίδια έγινε μέρος της, θύμα του ίδιου διαχρονικού εισβολέα που αιώνες τώρα απαγορεύει τη γλώσσα, καίει βιβλία, και εξορίζει τη διάνοια.

Το χειρόγραφο κάτω από την κερασιά

Υπάρχει ένα στιγμιότυπο στο βιβλίο που δεν θα ξεχάσω ποτέ όσο ζω, μια σκηνή που έκανε τα δάχτυλά μου να μείνουν παγωμένα πάνω από το πληκτρολόγιο. Είναι η στιγμή που η Βικτώρια, μαζί με τη Γιούλια, μια ντόπια βιβλιοθηκάριο, γονατίζουν στο χώμα μιας αυλής στο απελευθερωμένο Ιζιούμ. Ψάχνουν για το ημερολόγιο του συγγραφέα παιδικών βιβλίων Βολοντίμιρ Βακουλένκο, που οι ρώσοι είχαν απαγάγει και εκτελέσει λίγο πριν. «Σκάβαμε με τα χέρια μας κάτω από μια κερασιά», γράφει η Βικτώρια. Και εκεί, μέσα στο χώμα, θαμμένο μέσα σε μια νάιλον σακούλα, βρίσκουν το χειρόγραφο. Ένα κομμάτι ουκρανικής μνήμης που διασώθηκε κυριολεκτικά από τη γη.

«Σκάβαμε με τα χέρια μας κάτω από μια κερασιά», γράφει η Βικτώρια. Και εκεί, μέσα στο χώμα, θαμμένο μέσα σε μια νάιλον σακούλα, βρίσκουν το χειρόγραφο. 

Εκείνη τη στιγμή, η Βικτώρια δεν ήξερε ότι λίγους μήνες μετά θα είχε την ίδια ακριβώς μοίρα με τον Βακουλένκο.

Από το πένθος στην οργή, και από εκεί στην ελπίδα

Η διαδικασία της μετάφρασης αυτού του βιβλίου ήταν μια διαρκής συναισθηματική πάλη. Υπήρχαν στιγμές που με κυρίευε μια βαθιά θλίψη και ένα βαρύ πένθος — για τις χαμένες ζωές, για τα γκρεμισμένα σπίτια, για τη Βικτώρια που δεν πρόλαβε να δει το έργο της τυπωμένο. Για τον μικρό γιο που άφηνε πίσω της. Όπως χιλιάδες άλλοι συμπατριώτες της, άντρες και γυναίκες. Άμαχοι πολίτες και ένστολοι Υπερασπιστές. Αυτό το πένθος, σχεδόν ακαριαία, μεταμορφωνόταν σε ανίσχυρη οργή. Οργή για την αδικία, οργή για τη βαρβαρότητα, οργή για μια γενοκτονία που επαναλαμβάνεται μπροστά στα μάτια του σύγχρονου κόσμου, γιατί ο σύγχρονος κόσμος κάνει ελάχιστα για να το αποτρέψει, αν δεν βοηθά κιόλας τον γενοκτόνο.

Υπήρχαν στιγμές που με κυρίευε μια βαθιά θλίψη και ένα βαρύ πένθος — για τις χαμένες ζωές, για τα γκρεμισμένα σπίτια, για τη Βικτώρια που δεν πρόλαβε να δει το έργο της τυπωμένο.

Όμως, καθώς προχωρούσα στις σελίδες, όλη αυτή η οργή και η θλίψη άρχισαν να υποχωρούν. Σβήστηκαν, δίνοντας τη θέση τους σε ένα δέος που καθηλώνει. Γιατί μέσα από τη φωνή της Βικτώριας ξεπηδά η συγκλονιστική αποφασιστικότητα, το θάρρος και η ακλόνητη καρτερία των ανθρώπων της Ουκρανίας.

Καθώς μετέφραζα, οι πρωταγωνίστριές της έγιναν δικοί μου άνθρωποι: η Εβχενία, η διακεκριμένη δικηγόρος που άφησε τα δικαστήρια για να γίνει στρατιωτίνα στην πρώτη γραμμή· η Ολεξάντρα, η οποία τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης το 2022, καταγράφοντας με κίνδυνο της ζωής της τις ρωσικές θηριωδίες. Αυτές οι γυναίκες, όπως πολλές άλλες, όπως ολόκληρος ο ουκρανικός λαός, δεν ζητούν τον οίκτο μας. Δεν εκλιπαρούν. Δεν λυγίζουν. Το μόνο «έγκλημά» τους είναι ότι θέλουν να ζήσουν ελεύθεροι, να ορίζουν οι ίδιοι την τύχη τους και το μέλλον των παιδιών τους στη δική τους γη.

Ένα χρέος που εκπληρώθηκε

Το «Κοιτώντας γυναίκες, κοιτώντας τον πόλεμο», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Utopia (τιμημένο με το Βραβείο Orwell 2025), δεν είναι απλώς μια καταγραφή πολέμου. Είναι ένα μανιφέστο ανθρωπιάς και ένας καθρέφτης για τις δικές μας αξίες. Οι ρώσικοι πύραυλοι έκοψαν το νήμα της ζωής της Βικτώριας, αλλά δεν κατάφεραν να σβήσουν τη φωνή της. Τώρα που το έργο της μιλάει και ελληνικά, νιώθω ότι εκπλήρωσα ένα χρέος απέναντί της. Ένα χρέος όμως απέναντι στην Ουκρανία που δεν τελειώνει ποτέ όσο αυτή η κτηνώδης εισβολή συνεχίζεται.

Δεν είναι απλώς μια καταγραφή πολέμου. Είναι ένα μανιφέστο ανθρωπιάς και ένας καθρέφτης για τις δικές μας αξίες.

Σας παρακαλώ, διαβάστε το. Όχι μόνο για να τιμήσετε μια γυναίκα που θυσιάστηκε για την αλήθεια, αλλά για να σταθείτε νοερά δίπλα σε έναν λαό που, απέναντι στο πιο βαθύ σκοτάδι του ολοκληρωτισμού, συνεχίζει να υπερασπίζεται το φως της ελευθερίας.

¤ ¤ ¤

Αυτά από τη χαλκέντερη μεταφράστριά μας, και αγαπημένη μου φίλη. Θα πεις, «Και τι σχέση έχουν αυτά με τη Θεσσαλονίκη;» Ε, άπαξ και το πεις, μάλλον δεν έχεις και μεγάλη σχέση με την πόλη. Ή με τη χώρα. Πόσο δε μάλλον με τη γλώσσα της. Γι’ αυτό: μην το πεις· άσ’ το να πάει στο γερο-διάολο. Βγες καλύτερα στο μπαλκόνι, πάρε μια-δυο γουλιές αέρα, και κατάπιε τες. Κράτα τες για λίγο. Και μετά κάν’ το ξανά. Δεν πιάνει πάντα —δεν πιάνει σε στέρφο χώμα—, αλλά ούτε και θα σε πνίξει: δεν είναι δα και δάκρυα.

Ας μένει ο λόγος. Πάμε παρακάτω. Γιατί μάλλον δεν γίνεται κι αλλιώς. Ας πάμε να δούμε τα θέματά μας. Έχουμε ΚΑΙ σήμερα πολλά και ενδιαφέροντα. Αλλά πρώτα —όπως το συνηθίζουμε— μια ματιά στη μικρή μεγάλη μας πόλη, αυτό το στέρεα ματωμένο κομμάτι της καρδιάς μας:

Ο καιρός σήμερα ξεκινά αίθριος με λίγες νεφώσεις, το μεσημέρι θα είναι νεφελώδης με 18 έως 21 βαθμούς και πιθανότητα τοπικών βροχών, ενώ από το απόγευμα οι νεφώσεις θα πυκνώσουν, με λίγες ασθενείς βροχές και θερμοκρασία στο κέντρο από 14 έως 21 βαθμούς. ¤ ¤ ¤ Νυχτερινό κλείσιμο έχει και απόψε η Περιφερειακή λόγω Flyover: από τις 23:30 απόψε Σάββατο 24 Οκτωβρίου έως τις 05:30 τα ξημερώματα της Κυριακής διακόπτεται η κυκλοφορία στο ρεύμα προς δυτικά, Καβάλα και Κατερίνη, μεταξύ των κόμβων Κ5 Ευκαρπίας και Κ6 Μετεώρων με υποχρεωτική εκτροπή μέσω της Λεωφόρου Ανδρέα Παπανδρέου, ενώ το ρεύμα προς ανατολικά διεξάγεται κανονικά. ¤ ¤ ¤ Σε ρυθμό πολιούχου μπαίνει η πόλη, καθώς αύριο Κυριακή στις 11:30 το πρωί θα γίνει η πανηγυρική λιτανεία των Ιερών Εικόνων της Παναγίας Χοζοβιώτισσας και του Αγίου Δημητρίου από Αγίου Δημητρίου, Βενιζέλου, Εγνατία και Αγίας Σοφίας, με απαγόρευση στάσης και στάθμευσης από τις 05:00 έως τις 13:30 και κυκλοφορίας από τις 10:30 στους δρόμους της πομπής. ¤ ¤ ¤ Στα 61α Δημήτρια ξεχωρίζει απόψε στις 20:30 η συναυλία της Συμφωνικής Ορχήστρας Κύπρου στην Αίθουσα Φίλων Μουσικής Μ1 του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης με εισιτήρια από 5 έως 20 ευρώ, στο πλαίσιο των 33 φετινών παραγωγών του φεστιβάλ με θέμα «Ρεύματα». ¤ ¤ ¤ Η πόλη μετρά αντίστροφα για το τριήμερο, με αργία τη Δευτέρα, μαθητική παρέλαση την Τρίτη και στρατιωτική παρέλαση την Τετάρτη στη λεωφόρο Μεγάλου Αλεξάνδρου, παρουσία του πρωθυπουργού και με πτήσεις αεροσκαφών της Πολεμικής Αεροπορίας. ¤ ¤ ¤ Μετρό και λεωφορεία κινούνται σήμερα κανονικά με το δοκιμαστικό πρόγραμμα για την επέκταση προς Καλαμαριά από τις 06:30 έως τις 23:00, ενώ σε ισχύ παραμένουν οι έκτακτες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις της Τροχαίας από 22 έως 28 Οκτωβρίου με απαγορεύσεις στάθμευσης στο κέντρο και εκτροπές στην Εθνική Οδό Μουδανιών.

¤ ¤ ¤

Και πάμε τώρα, όπως κάθε Σάββατο, στις προτάσεις των φίλων που δίνουν αξία σ’ αυτή τη στήλη. Όπως πάντα, λοιπόν, έχουμε την ιστορία μιας ελληνικής λέξης, ή και περισσότερων (από τον πολύπειρο μεταφραστή Τάκη Δρεπανιώτη), ένα έργο τέχνης (από τη μεταφράστρια και επιμελήτρια Χρύσα Φραγκιαδάκη), μια κλασική ταινία (από τον γιατρό Γιώργο Παππά), βιβλίο (από τον καλό βιβλιοπώλη της πόλης μας Ευριπίδη Κωνσταντινίδη), παιδικό βιβλίο (από την εκπαιδευτικό, ερευνήτρια και κριτικό Ματίνα Κυριαζοπούλου), και ένα μετααποκαλυπτικό αφήγημα σε συνέχειες (από τον καλό φίλο Στέλιο Ιατρού). Και, επίσης όπως πάντα στο τέλος, τον γνωστό μας Nordic χρησμό στιγμής: μία Βίκινγκ νότα ανορθολογισμού. Γιατί έτσι. Διαβάστε όμως πρώτα τούς καλούς φίλους, σταθερούς συνεργάτες της στήλης. Ιδού:

¤ ¤ ¤

Λέξεις, από τον Τάκη Δρεπανιώτη

Σαμποτάζ και μποϊκοτάζ — από πού ήρθαν και τι σημαίνουν

Τα λεξικά λένε ότι σαμποτάζ (ή σαμποτάρισμα) είναι είτε μυστική δολιοφθορά, ιδίως σε καιρό πολέμου, είτε σκόπιμη παρεμπόδιση της λειτουργίας κάποιου θεσμού ή μηχανισμού για την επίτευξη ενός στόχου. Η λέξη ήρθε από τα γαλλικά (sabotage). Το μποϊκοτάζ (ή μποϊκοτάρισμα) είναι η αποχή από μια διαδικασία, για να ακυρωθεί ή να αποδοκιμαστεί — κι αυτό από τα γαλλικά (boycottage). Η διαφορά είναι λεπτή: το σαμποτάζ είναι επιθετικό, κρυφό, δόλιο· το μποϊκοτάζ φανερό, και συνήθως παθητικό. 

Η λέξη μποϊκοτάζ μπορεί να ήρθε από τα γαλλικά, αλλά γεννήθηκε στην Ιρλανδία. Το 1880 οι αγρότες-ενοικιαστές ενός κτήματος ζήτησαν από τον διαχειριστή του, Τσαρλς Μποϊκότ, να τους μειώσει τα ενοίκια. Εκείνος προσπάθησε να τους εξώσει, αλλά εργάτες, έμποροι και κάτοικοι αρνήθηκαν κάθε συνεργασία και συναλλαγή μαζί του, και έτσι τον ανάγκασαν να φύγει από την περιοχή. Το επώνυμό του όμως έγινε σχεδόν αμέσως κοινή λέξη και ρήμα στα αγγλικά. 

Η λέξη σαμποτάζ, αντίθετα, δεν προήλθε από κάποιον κύριο Σαμπό. Βασίζεται στο γαλλικό sabot, το ξύλινο τσόκαρο, και το ρήμα saboter, που σήμαινε, πριν πάρει τη σημασία της σκόπιμης παρεμπόδισης, «κάνω μια δουλειά άτσαλα». Τελικά, στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, το σαμποτάζ πήγε και φαντάρος. 

Το αφήγημα για εργάτες που έριχναν τα τσόκαρά τους στις μηχανές για να τις σαμποτάρουν είναι ωραίο, αλλά δεν τεκμηριώνεται ετυμολογικά.

ChatGPT Images / OpenAI — Τάκης Δρεπανιώτης.

Τέχνη, από τη Χρύσα Φραγκιαδάκη

Le marché des Enfants-Rouges: Τα μνημεία μας είμαστε εμείς

Στο διάστημα 1907 έως 1908, ο Frédéric Anatole Houbron (1851-1908) περιηγήθηκε στην οδό De Bretagne, στη συνοικία Μαραί του 3ου διαμερίσματος, και φιλοτέχνησε μια σειρά από ατμοσφαιρικές ακουαρέλες για μια από τις παλιότερες αγορές του Παρισιού, τη Marché des Enfants Rouges (Αγορά των Κόκκινων Παιδιών). Η αγορά είχε ιδρυθεί το 1615 ως Petit Marché du Marais. Το παράξενο όνομά της το πήρε από ένα γειτονικό ορφανοτροφείο: τα παιδιά που φιλοξενούνταν εκεί φορούσαν κόκκινα ρούχα, και τα φώναζαν «τα κόκκινα παιδιά». Το ίδρυμα έκλεισε το 1772, το παρωνύμιο της αγοράς, όμως, έμεινε. 

Ο Ουμπρόν δεν ενδιαφέρεται απλώς για το μνημειακό Παρίσι. Οι ακουαρέλες του, καθώς και ο μικρός πίνακας «Le Marché des Enfants-Rouges, rue de Bretagne», απαθανατίζουν έναν τόπο καθημερινής ζωής: τις δραστηριότητες και τους ανθρώπους της αγοράς, τα προϊόντα, την όψη των χώρων της υπό διάφορες καιρικές συνθήκες. Το 1982 η αγορά εντάχθηκε στον κατάλογο των ιστορικών μνημείων, ωστόσο τη δεκαετία του 1990 κινδύνεψε να κατεδαφιστεί και να μετατραπεί σε πάρκινγκ. Με τη δυναμική κινητοποίηση των εμπόρων και των κατοίκων της περιοχής, μεταξύ των οποίων και ο γνωστός σκηνοθέτης Μπερτράν Ταβερνιέ, σώθηκε, ανακαινίστηκε και ξανάγινε αγορά τροφίμων, αλλά και τόπος συναντήσεων και γαστρονομικών απολαύσεων, γεμάτος μικρά εστιατόρια, καφέ και κουζίνες από διαφορετικές χώρες. Δυστυχώς, πολύ πρόσφατα, στις 12 Οκτωβρίου 2026, μια μεγάλη πυρκαγιά κατέστρεψε σχεδόν ολοσχερώς το στεγασμένο τμήμα της. Οι απεικονίσεις του Ουμπρόν, και τα έργα άλλων καλλιτεχνών και λογοτεχνών που είχαν εμπνευστεί από αυτήν, αποκτούν έτσι, παράλληλα με την καλλιτεχνική τους αξία, και μια άλλη ιδιότητα: γίνονται τεκμήρια ιστορικής μνήμης.

Frédéric Houbron, Le Marché des Enfants-Rouges, rue de Bretagne, 1907, Musée Carnavalet – Histoire de Paris. Paris Musées, CC0.

Μεγάλα φιλμ, από τον Γιώργο Παππά

Γκάτακα

Gattaca (σκηνοθεσία Andrew Niccol, 1997)

Courtesy of Columbia pictures.

24 Οκτωβρίου του 1997 κάνει πρεμιέρα το «Gattaca», ντεμπούτο ενός Andrew Niccol που 29 χρόνια μετά έχει αποδειχθεί το πλέον προφητικό φιλμ μελλοντικής δυστοπίας που γυρίστηκε ποτέ — ο κόσμος τού «Gattaca», οι άνθρωποι που θα γεννιούνται τροποποιημένοι, οι εκλεκτοί που θα τους ανήκει ο κόσμος, η επιθυμία για να βγούμε από τα όρια της Γης, όλα είναι εδώ, και ό,τι δεν είναι εδώ είναι στη γωνία και μας περιμένει, ή συμβαίνει και δεν το έχουμε μάθει επίσημα ακόμη. Κι όλο αυτό το λαμπρό μαύρο όραμα ο Niccol το είχε προσαρμόσει σε μια λιτή εντυπωσιακή εικονογραφία και μια εκπληκτική τριάδα, πόσο σημαντική τότε: Jude Law, Uma Thurman και Ethan Hawke, ο τελευταίος ως παρακατιανός που είπε να εισχωρήσει. Στη ζωή, Uma και Ethan θα περπατούσαν για ένα διάστημα μαζί μετά τo «Gattaca». Ο δε Niccol θα έδινε το επόμενο σενάριό του, κάποιο «Truman Show», στον μεγάλο Peter Weir.

Βιβλίο, από τον Ευριπίδη Κωνσταντινίδη

Ήσυχες Νύχτες στην Τεχεράνη

Shida Bazyar, «Ήσυχες Νύχτες στην Τεχεράνη» (μετάφραση Μιχάλης Μακρόπουλος, 288 σελίδες, Εκδόσεις Ψυχογιός)

Πόσο έτοιμοι είμαστε να αγωνιστούμε για την αξιοπρέπεια και την ελευθερία μας; Πόσο μπορούμε να συμβιβαστούμε με το παρελθόν, και ό,τι αυτό μάς στέρησε, για να προχωρήσουμε στη ζωή μας; Ένα βιβλίο για το βάρος της μνήμης, για την ακατανίκητη επιθυμία για ελευθερία αλλά και για αυτό το περίεργο συναίσθημα της εξορίας: να μην είσαι ουσιαστικά κομμάτι της νέας πατρίδας σου, αλλά και να μην μπορείς να γυρίσεις στην παλιά.

Τεχεράνη, 1979. Ο Σάχης έχει ανατραπεί, και ο Μπεχζάντ πιστεύει πως αυτή η επανάσταση θα φέρει την ελευθερία για την οποία αγωνίζεται. Ανάμεσα σε μυστικές αποστολές και πολιτικές διώξεις, ερωτεύεται τη θαρραλέα και οξυδερκή Ναχίντ και ονειρεύεται μαζί της ένα νέο μέλλον. Δέκα χρόνια αργότερα, η οικογένεια ζει εξόριστη στη Γερμανία, προσπαθώντας να ξαναχτίσει τη ζωή της μακριά από την πατρίδα και τους ανθρώπους που έμειναν πίσω. Όμως το Ιράν παραμένει πάντα παρόν· στις σιωπές, στις αναμνήσεις, στις ειδήσεις που φτάνουν αργά μέσα στη νύχτα. Καθώς τα παιδιά τους μεγαλώνουν ανάμεσα σε δύο κόσμους, η επιστροφή στην Τεχεράνη και η Πράσινη Επανάσταση του 2009 θα τους αναγκάσουν να αναμετρηθούν με όσα πίστεψαν, όσα έχασαν, όσα ξέχασαν και όσα δεν ειπώθηκαν ποτέ. Ένα επίκαιρο και βαθιά συγκινητικό μυθιστόρημα για την επανάσταση, την καταπίεση, την αντίσταση και την ακατανίκητη επιθυμία για ελευθερία.

Παιδικό Βιβλίο, από τη Ματίνα Κυριαζοπούλου

Ο καθρέφτης

Anna Höglund (κείμενο και εικονογράφηση), «Ο καθρέφτης» (μετάφραση Άννα Παπαφίγκου, 48 σελ., διαστάσεις 16×20, ημερομηνία έκδοσης 1/11/2025, ηλικία 3+, Εκδόσεις Πουά).

Ο «Καθρέφτης» είναι ένα σκοτεινό, πολυεπίπεδο παραμύθι για παιδιά, εφήβους και ενήλικες, που μιλά για το θάρρος, την αυτογνωσία και τη δύναμη της σκέψης. Η μικρή ηρωίδα με το φωτεινό κόκκινο φόρεμα έρχεται αντιμέτωπη με έναν γίγαντα που πετρώνει όποιον τον κοιτάζει, και, με σύμμαχό της μια γριούλα, καταφέρνει να τον νικήσει, όχι με τη ρώμη, αλλά με την εξυπνάδα και τη φαντασία της. Ο καθρέφτης και η ομπρέλα-ασπίδα λειτουργούν συμβολικά, οδηγώντας τη σε μια ουσιαστική εσωτερική μεταμόρφωση. Η ιδιαίτερη, σκοτεινή εικονογράφηση ενισχύει την ατμόσφαιρα μυστηρίου και αγωνίας της ιστορίας. Πρόκειται για ένα εξαιρετικό διηλικιακό βιβλίο, που προσφέρει στα παιδιά ένα συναρπαστικό ανάγνωσμα με δυνατά μηνύματα, και στους μεγαλύτερους αναγνώστες πολλαπλές αφορμές για ερμηνεία και στοχασμό.

THE GREAT QUIET, από τον Στέλιο Ιατρού

8. Thoughts and Prayers

I never liked crowds—not congresses, not Christmas dos, not gigs, not buzzing West End flocks.

Tempting, now, to call it instinct: some correct part of me that had always known the herd was heading somewhere fatal, of which I’d staunchly be no part.

No, I would not serve.

None of my business or responsibility. I decided that firmly, twice. I’d be ignoring the light at a professional level. Not my circus. Not my radioactive monkeys.

Rule: Augustine would call it “the Lust of the Eyes.” Temptation through an appeal to curiosity and spectacular sight. Time to flee that desert.

Imagen / Google.

ΥΓ. Πριν φύγετε, o χρησμός μας

Η μαντεία των ρούνων βασίζεται στο αρχαίο αλφάβητο των γερμανικών και σκανδιναβικών λαών, το Elder Futhark. Κάθε ένα από τα 24 σύμβολά του αντιπροσωπεύει συμπαντικές δυνάμεις, αρχέτυπα και έννοιες της καθημερινής ζωής. Στη σκανδιναβική παράδοση, το μέλλον δεν θεωρείται προκαθορισμένο, αλλά μία ροή πιθανοτήτων (Wyrd). Αντί να προλέγουν τη μοίρα, οι ρούνοι αποκαλύπτουν τις παρούσες ενέργειες και τις πιθανές συνέπειες των πράξεών μας. Γι' αυτό: σκεφτείτε κάτι που σας απασχολεί, πατήστε το σύμβολο, αφουγκραστείτε τα κρόταλα στη μαντική κούπα, και μάθετε τι σάς απαντούν οι… αυτοί που απαντούν, τέλος πάντων. Μην το κάνετε και δεύτερη φορά στη σειρά.