Η Κεντρική Βιβλιοθήκη του ΑΠΘ ήταν μια κάποια λύσις

Με ανησυχία αντιμετώπισαν πολλοί φοιτητές την είδηση για το επικείμενο κλείσιμο της Κεντρικής Βιβλιοθήκης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, ενώ, αντίστοιχα, ένα νοσταλγικό χαμόγελο έσκασε στα χείλη των παλαιοτέρων που πέρασαν από αυτά τα έδρανα. Πρόκειται για το κτίριο που βρίσκεται στο κέντρο της Πανεπιστημιούπολης και λειτουργεί από το 1974, έχοντας φιλοξενήσει αμέτρητες ώρες διαβάσματος, μελέτης και ατομικών ή ομαδικών εργασιών. Στις 1.300 θέσεις του, επί δεκαετίες, φοιτητές και μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας έβρισκαν και βρίσκουν το ιδανικό ενδιαίτημα για να περάσουν το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας τους, με το αναγνωστήριο να λειτουργεί σε 24ωρη βάση κατά τη διάρκεια των εξεταστικών περιόδων, με την εκτίμηση ότι εξυπηρετεί έως και 3.000 φοιτητές. Εύλογη η απορία για το πού θα συνεχίσουν τη μελέτη τους αυτοί, πολλοί εκ των οποίων κατέφευγαν στη Βιβλιοθήκη αδυνατώντας, για διάφορους λόγους, να διαβάσουν σε κάποιον άλλο χώρο.

Όπως θα έλεγε ίσως και ο Οδυσσέας Ελύτης για την Κεντρική Βιβλιοθήκη, «μυρίζει ευγένεια ξύλου παλαιού».

Η «Νέα» Βιβλιοθήκη

Σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ, μέσα στο πρώτο τρίμηνο της νέας χρονιάς αναμένεται, εκτός απροόπτου, να ξεκινήσουν οι εργασίες ενεργειακής αναβάθμισης του κτιρίου, συνολικής επιφάνειας 4.771,21 τ.μ. Το αναγνωστήριο θα λειτουργήσει κανονικά κατά την ερχόμενη (χειμερινή) εξεταστική περίοδο, ενώ το επιστημονικό αναγνωστήριο, το αρχείο, οι υπηρεσίες δανεισμού βιβλίων και η υπηρεσία για ΑμεΑ θα συνεχίσουν κανονικά να εξυπηρετούν το κοινό, ανεξαρτήτως της προόδου των εργασιών. Ο προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε 6,26 εκατ. ευρώ, ενώ η χρηματοδότησή του πραγματοποιείται με τη συγχρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης, στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Κεντρική Μακεδονία 2021-2027».

Οι αναμνήσεις

Για αυτούς που πέρασαν από το Αριστοτέλειο τις προηγούμενες δεκαετίες, η Κεντρική Βιβλιοθήκη ήταν πολλά περισσότερα από το αναγνωστήριο όπου μελετούσαν το εκάστοτε μάθημα της εξεταστικής. Κι αν οι περισσότεροι εξ αυτών άκουσαν, φυσικά, την κατηγορία ότι πήγαιναν εκεί για κοινωνικοποίηση και διάδραση με το άλλο φύλο, δεν ήταν λίγοι αυτοί που, περνώντας τουλάχιστον 10 και 12 ώρες τη μέρα στον χώρο, συνδύαζαν την καθημερινή μελέτη με την επιθυμία τους για καφέ, σνακ ή απλά ένα εποικοδομητικό διάλειμμα.

Από τις παρέες των πρωινών στο κυλικείο μέχρι το πεντάωρο 9.00 με 14.00, όπου οι περισσότεροι δεν σήκωναν κεφάλι, η σιωπή «ακουγόταν» εκκωφαντικά και η όποια συνεννόηση γινόταν με μηνύματα σε κάρτες γνωστών φροντιστηρίων, σαν ένα πρώιμο Messenger, πολύ πριν από την εποχή του Facebook και των «έξυπνων» τηλεφώνων. Και στη συνέχεια, η αλλαγή της φρουράς: από τους πρωινούς που παρέδιδαν πνεύμα κατά τις 7 το βράδυ σε αυτούς που δεν άνοιγαν βιβλίο μέχρι να δύσει ο ήλιος και διάβαζαν καλύτερα όταν όλοι οι υπόλοιποι κοιμόμασταν. Γενιές και γενιές φοιτητών που, γυρνώντας το κεφάλι τους οπουδήποτε στον χώρο, θα θυμηθούν εκείνη την ημέρα κι εκείνη τη στιγμή που στιγμάτισε τη φοιτητική ζωή τους.

Και μετά ήταν εκείνες οι παρέες συμφοιτητών, όπου η ατομική προσπάθεια γινόταν ομαδική αγωνία για να το «περάσουμε», για το άριστα στην εργασία, για την «παγκόσμια φοιτητική σταθερά» του 5, που ενίοτε σήμαινε και το πολυπόθητο πτυχίο. Παρέες που άνοιγαν τη Βιβλιοθήκη και την έκλειναν μαζί, με τα μάτια να σιγοκλείνουν αργά τη νύχτα και τις μικρές ανάσες στο προαύλιο να δίνουν το απαραίτητο «boost» για την τελική προσπάθεια της ημέρας. Μιας προσπάθειας που ενίοτε ξεκινούσε με εκείνους τους ιστορικούς καβγάδες το πρωί, για το ποιος κράτησε και πόσες θέσεις, αφήνοντας βιβλία και όχι μόνο πάνω στα έδρανα.

Η Κεντρική Βιβλιοθήκη ταυτίστηκε σε μεγάλο βαθμό με τη φοιτητική ζωή πολλών αποφοίτων του ΑΠΘ, οι οποίοι σήμερα αναρωτιούνται πραγματικά, μαζί με τους υπόλοιπους, πώς και πού θα διαβάζουν οι σύγχρονοι σπουδαστές. Κι όσοι με τα πολλά αποχωρίστηκαν την ίδια τη Θεσσαλονίκη, φροντίζουν, έστω και για λίγη ώρα, σε κάποια επίσκεψή τους να βρεθούν ξανά στον αγαπημένο τους χώρο, για έναν καφέ, ένα διάλειμμα, τις θύμησες μιας άλλης για αυτούς εποχής, την οποία βιάστηκαν να αποχωριστούν νομίζοντας πως οι ευθύνες τους θα λιγοστέψουν.

Για τα επόμενα δύο χρόνια, οι βραδιές μελέτης της φοιτητικής ζωής στην πόλη αναμένεται να αλλάξουν. Οι εκατοντάδες σπουδαστές που έβρισκαν στην Κεντρική Βιβλιοθήκη το δικό τους μετερίζι καλούνται να αναζητήσουν νέους χώρους και, αντίστοιχα, να αλλάξουν τις αναγνωστικές τους συνήθειες. Είναι, ωστόσο, τέτοιο το αποτύπωμα αυτού του κτιρίου στην ιστορία και την καθημερινότητα του ΑΠΘ, που πολύ σύντομα αναμένεται να ζήσει στιγμές ανάλογες του παρελθόντος, όταν ήταν πολλά περισσότερα από έναν χώρο με έδρανα, βιβλία και υπολογιστές. Έναν χώρο συχνά ταυτισμένο με τις εξεταστικές περιόδους και, συχνότερα, με την ίδια την εμπειρία της φοιτητικής ζωής.