Ο Αργύρης Παυλιώτης έλυσε το «Επικηρυγμένο Πρόβλημα» 20 χρόνια πριν την OpenAI
Το αστυνομικό μυθιστόρημα «Επικηρυγμένο Πρόβλημα», που εκτυλίσσεται στη Θεσσαλονίκη, «προέβλεψε» τη λύση ενός μεγάλου μαθηματικού γρίφου
Επικηρυγμένο πρόβλημα (Εκδόσεις Πατάκη): Η «προφητεία» του συγγραφέα Αργύρη Παυλιώτη για τις εξισώσεις Navier-Stokes
Το 2006, ο συγγραφέας Αργύρης Παυλιώτης έγραψε το «Επικηρυγμένο Πρόβλημα», ένα αστυνομικό μυθιστόρημα που η ιστορία του ξεκινά όταν η σέξι, βαμπ και ελκυστική κτηματίας Γιώτα Μακρή επισκέπτεται τον Θεσσαλονικιό ποινικολόγο Ανδρέα Αναγνώστου. Μεγάλο αλάνι ο Αναγνώστου, εξπέρ στη διαλεύκανση σκοτεινών υποθέσεων, καλείται να εξιχνιάσει την εξαφάνιση ενός φοιτητή του ΑΠΘ, ονόματι Λουκάς Αθανασίου. Από τα πρώτα στάδια της έρευνας, ο Αναγνώστου καταλήγει στο ότι η εξαφάνιση του σπουδαστή έχει σχέση με αριστερίστικες τρομοκρατικές ομάδες, αλλά συνδέεται και με ένα από τα πλέον άλυτα μαθηματικά προβλήματα του σύμπαντος. Ίσως και το πιο διάσημο από όλα, τις εξισώσεις Navier - Stokes.
Οι εξισώσεις Navier - Stokes που συμπρωταγωνιστούν, επομένως, με τον τρόπο τους στο βιβλίο του Παυλιώτη δεν είναι προϊόν φανταστικής σύλληψης εκ μέρους του συγγραφέα. Το πρόβλημα είναι αληθινό, για όσους κατέχουν από ανώτερα μαθηματικά, η λύση των Navier - Stokes (ειρήσθω εν παρόδω, ο συγγραφέας Αργύρης Παυλιώτης είναι φυσικός) αποτελούσε ως και πρόσφατα το Ιερό Γκράαλ της επιστημονικής κοινότητας. Μπορεί όμως χάρις και στο βιβλίο του Παυλιώτη να συνέβη κάτι σαν αυτοεκπληρούμενη προφητεία, αφού τον Σεπτέμβριο του 2026, είκοσι χρόνια δηλαδή μετά την κυκλοφορία του «Επικηρυγμένου Προβλήματος», η επιστημονική κοινότητα έμεινε εμβρόντητη με την ανακοίνωση που ήθελε τα μυστικά των Navier - Stokes να αποκωδικοποιούνται με τη συνδρομή της Open AI. Εξού και το διαπλανητικό σούσουρο στο άκουσμα της είδησης του λυμένου γρίφου.
Ας επιμείνουμε λίγο περισσότερο στο αίνιγμα των συγκεκριμένων εξισώσεων: έχουν να κάνουν με τις γνώσεις μας περί της ροής σχεδόν των πάντων γύρω μας. Από το νερό που κυλάει σε έναν σωλήνα και τον αέρα που περιβάλλει ένα αεροπλάνο, μέχρι τα ρεύματα των ωκεανών και την κίνηση της ατμόσφαιρας, οι Navier - Stokes χρησιμοποιούνταν καθημερινά με τη βοήθεια υπολογιστών, για να προβλέψουν τον καιρό. Ή να σχεδιάσουν αεροδυναμικά οχήματα, χωρίς όμως κανένας να μπορέσει να αποδείξει εάν οι εξισώσεις αυτές προσφέρουν πάντα ομαλές και λογικές λύσεις σε τρισδιάστατο χώρο. Αυτός ήταν και ο λόγος που το Μαθηματικό Ινστιτούτο Clay τις επικήρυξε με έπαθλο ένα εκατομμύριο δολάρια για όποιον έλυνε το γόρδιο τους. Κανένας. Μέχρι να αναλάβει τη δουλειά η Open AI.
Χρησιμοποιώντας ένα μοντέλο που σχεδιάστηκε ειδικά για να παράγει προηγμένη επιστημονική συλλογιστική, το σύμπαν των Navier - Stokes σαρώθηκε ανηλεώς. Και κατατροπώθηκε, χάρις σε μια υπερστρατηγική: η Open AI δεν βασίστηκε σε έναν απλό αλγόριθμο, αλλά σε μια πρωτοποριακή μέθοδο συνεργατικής τεχνητής νοημοσύνης. Έτσι, επιστρατεύοντας 10.000 αυτόνομους ψηφιακούς πράκτορες, που λειτούργησαν σαν μια γιγαντιαία, εικονική ερευνητική ομάδα, και ύστερα από μαραθώνια μάχη 88 ωρών, η Μηχανή κατάφερε να νικήσει. Μυστικά και απορίες δυο αιώνων λύθηκαν μέσα σε 88 ώρες, οπότε ευνόητα, ρωτώ τον Αργύρη Παυλιώτη πώς νιώθει στο άκουσμα της είδησης. Είκοσι χρόνια πριν τη νίκη της Μηχανής, στο δικό του «Επικηρυγμένο Πρόβλημα» που προανήγγειλε την είδηση, τη λύση την έδιναν Θεσσαλονικείς του ΑΠΘ…
«Αισθάνθηκα βαθιά ικανοποίηση και μεγάλη έκπληξη! Ικανοποίηση ως δάσκαλος και επιστήμονας για την πρόοδο της επιστήμης και ολίγον τρόμο για την τεχνητή νοημοσύνη και τις δυνατότητές της. Ευχάριστη έκπληξη για μένα ήταν και η επαναφορά στην επικαιρότητα της ιστορίας των επικηρυγμένων προβλημάτων. Το 2005, με αφορμή μια συζήτηση περί μαθηματικών στο Λονδίνο, ξεκίνησε η ιδέα του βιβλίου και μπορώ να πω ότι με τη λύση του προβλήματος κλείνει ο κύκλος του. Την πληροφορία για την ύπαρξη του προβλήματος και τον μύθο που το συνόδευε, την πήρα στις όχθες του Τάμεση σε μία ημιεπιστημονική κουβέντα. Όπως σε κάθε βιβλίο μου, η έρευνα και η προετοιμασία ήταν χρονικά πολύ μεγαλύτερες από την ίδια τη συγγραφή. Πόσο μάλλον στη συγκεκριμένη περίπτωση, όπου το μαθηματικό υπόβαθρο ήταν τεράστιο και πολύ υψηλών απαιτήσεων».
Αξίζει να αναζητήσετε το μυθιστόρημα του Αργύρη Παυλιώτη. Εκτός από τον γρίφο της εξαφάνισης του φοιτητή που έλυσε πρώτος το άλυτο Navier - Stokes πρόβλημα, ο συγγραφέας το μπολιάζει με άφθονη τοπιογραφία, χαρακτήρες, τσίπουρα Θεσσαλονίκης, μαλαγουζιές Επανωμής, διαδρομές στην Άνω Πόλη και ανθρωποκυνηγητά στα στένα πέριξ του Γαλλικού Ινστιτούτου της Λεωφόρου Στρατού.
Θεσσαλονικιώτικο αλλά και γκλόμπαλ ως το μεδούλι, πλην της καθηλωτικής δράσης, το μυθιστόρημα έχει άλλο ένα συν: το ταχύρρυθμο σεμινάριο μαθηματικών που παραθέτει ο συγγραφέας, μνημονεύοντας τους μεγαλύτερους επιστήμονες στην ιστορία των αριθμών, παράλληλα με την εξιχνίαση του γρίφου της εξαφάνισης του φοιτητή. Αναζητήστε το. Και σε περίπτωση που αναρωτιέστε, όχι, οι δέκα χιλιάδες πράκτορες της Open AI, που συνεργάστηκαν για να καταρρίψουν το άλυτο, δεν διεκδίκησαν το έπαθλο του ενός εκατομμυρίου της προκήρυξης…
