O Αστέριος (Στέργιος) Αγγελάκης του «Goliard»
Αλεξάνδρου Σβώλου: βιβλιοπωλείο «Goliard», καφέ «Hemingway» και άλλες Ιστορίες από την Κρύπτη
Οι «πάνκηδες» του Μεσαίωνα, τα βέβηλα τραγούδια του 12ου, ο θείος Έρνεστ και ο Φιντέλ, στην Αλεξάνδρου Σβώλου
«Goliard» και «Hemingway»: Δύο ημιυπόγειες χρονομηχανές στην καρδιά της Θεσσαλονίκης
Κατεβαίνεις τα σκαλιά του παλαιοβιβλιοπωλείου «Goliard» και από τη Θεσσαλονίκη της Αλεξάνδρου Σβώλου και τον 21ο αιώνα χρονοκατρακυλάς στην Ισπανία του 12ου. Γιατί αυτό θα πει Goliard, Γολιάρδοι ελληνιστί, νεαροί κληρικοί που με βέβηλα τραγούδια και πρόστυχη ποίηση σατίριζαν τη Ρωμαιολαθολική Εκκλησία και τον Πάπα, διάγοντας βίο έκλυτο, διονυσιακό, vivere pericolosamente. Φοβερό όνομα διάλεξε να δώσει στον χώρο του ο Αστέριος (Στέργιος) Αγγελάκης: «Goliard».
«Ιερείς και γραφείς που χορεύουν στη χορωδία ντυμένοι γυναίκες, τραγουδούν παράξενα τραγούδια, τρώνε μαύρη πουτίγκα στο ιερό, ενώ τελείται η Θεία Λειτουργία. Παίζουν ζάρια, μυρίζουν βρομερό καπνό από σόλες παπουτσιών, τρέχουν και χοροπηδάνε σε όλη την εκκλησία, χωρίς να κοκκινίζουν από ντροπή δική τους. Τέλος, τριγυρνούν στην πόλη και στα θέατρα με άθλιες άμαξες και καροτσάκια και ξεσηκώνουν στα γέλια συναδέλφους και παρευρισκόμενους σε κακόφημες παραστάσεις με απρεπείς χειρονομίες και άσεμνα λόγια». Έτσι, περιγράφει του Γολιάρδους το «Medieval Panorama» του Robert Bartlett, βιβλίο αναφοράς για την περίοδο του Μεσαίωνα. Οι Γολιάρδοι σκιαγραφούνται με χαρακτηριστικά βέβηλων πάνκηδων στο «Κουρδιστό Πορτοκάλι», ρασοφόροι που, παρά τις υψηλού κύρους θεολογικές σπουδές τους, ξεστράτισαν από το μονοπάτι της εγκράτειας και το πήραν ανάποδα: σάρκα και απολαύσεις αντί για μετάνοιες και νηστείες.
«Goliard» © Στέφανος Τσιτσόπουλος
Παρόμοιοι με αφιονισμένους ρέιβερς, οι Γολιάρδοι κληρικοί, χωρίς ίχνος σεβασμού για τις Γραφές, ρεμπέλευαν και αλήτευαν. Περιπλανώμενοι τσιρκολάνοι, ζούσαν σε κατάσταση διαρκούς γιορτής των τρελών και σατίριζαν χωρίς όρια το αλάθητο του Πάπα. Τα χάπενίνγκ τους επί τούτου είχαν στοιχεία καρναβαλιού και δικό τους έργο θεωρείται η «Carmina Burana», η οποία παραμένει η πιο διάσημη μορφή γολιαρδικής ποίησης. Είπα αφιονισμένους ρέιβερ και όλως τυχαίως από τα ηχεία του παλαιοβιβλιοπωλείου του Στέργιου, καθώς τον φωτογραφίζω και μιλάμε για σελίδες, τίτλους και ποιητές, παίζει το «Lust for Life» του Ίγκι από το «Trainspotting», παλιοκαιρίσιο ροκενρόλ που πάει γάντι με τα βιβλία που εμπορεύεται ο Αγγελάκης. Αξίζει να τα φυλλομετρήσετε, ειδικά οι μανιακοί συλλέκτες με τις εμβληματικές βρετανικές εκδόσεις Folio. Dig it: από το 1947 ως σήμερα, τα Folio παραμένουν μοναδικά σκληρόδετα και ευφάνταστα εικονογραφημένα και με εύρος ρεπερτορίου βιβλία, που, αν τυχόν ζητήσετε σειριακούς αριθμούς που κυνηγάτε, θα εκπλαγείτε ευχάριστα εδώ.
«Hemingway» © Στέφανος Τσιτσόπουλος
Διόλου τυχαία, δίπλα από το «Goliard» με σήμα τον σοφό σκελετό Memento Mori, κατοικοεδρεύει το μπαρ «Hemingway», διακοσμημένο με τα πορτρέτα του Θείου Έρνεστ να δεσπόζουν σε κάθε σπιθαμή του. Είναι εξίσου μια εξαίσια ημιυπόγεια καταπακτή το «Hemingway», που από την Αλεξάνδρου Σβώλου της Θεσσαλονίκης του 21ου αιώνα σε βγάζει σε εκείνη τη μυθική Αβάνα που τόσο αγάπησε ο συγγραφέας, με τα σπέσιαλ ντάκιρι, τις κόκκινες Σεβρολέτ και τα μπλε κίτρινα σπίτια.
«Hemingway» © Στέφανος Τσιτσόπουλος
Μεσαίωνας, περιπλανώμενοι κληρικοί, Φιντέλ, καμπάνες που χτυπούν (εκτός από το «Για ποιον» του Χέμινγουεϊ, μια ανάσα απέχουν και οι της Αγίας Σοφίας). Έτσι λογοτεχνικά και ποιητικά κυλά η ζωή σ’ αυτό το σημείο, που η Αλεξάνδρου Σβώλου το έφερε να γειτονεύουν ένα εκλεκτό βιβλιοπωλείο και ένα μποέμικο μπαρ.
