Scam, phishing, και το κακό συναπάντημα
Οι διαφημίσεις που θέλουν το κακό μας, αλλά και ένα σωρό όμορφα πράγματα
Τα νέα της πόλης, τέχνη, βιβλίο, κινηματογράφος, και λέξεις: Η ωραία πλευρά της ζωής
Ένας φίλος μου
Που λέτε, ρώτησα την ΤΝ αν μια διαφήμιση για το τάδε e-shop ήταν legit ή όχι. Χρειάστηκε ένα δευτερόλεπτο για να μου απαντήσει:
«Όχι, μην το εμπιστευτείς — είναι σίγουρα scam. Έχει όλα τα κλασικά σημάδια. Το domain, αρχικά. Αυτό το “super flash deal” είναι το νούμερο 1 pattern που χρησιμοποιούν δίκτυα απατεώνων από Κίνα. Φτιάχνουν εκατοντάδες ίδια site, τα τρέχουν 2-3 μήνες από Instagram / TikTok ads με τρελές εκπτώσεις, και μετά τα κλείνουν. Πώς δουλεύει η απάτη; Είναι πολύ απλό. Δείχνουν πως είναι δήθεν επαγγελματικό site, κλέβουν φωτογραφίες από IKEA / Amazon κλπ., βάζουν 70-90% έκπτωση, παίρνουν την πληρωμή, και: είτε δεν στέλνουν τίποτα, είτε στέλνουν κάτι άθλιο και εντελώς διαφορετικό, είτε κρατάνε τα στοιχεία της κάρτας σου. Τώρα, για αυτό το συγκεκριμένο που μου έστειλες. Ο καναπές-κρεβάτι 4 σε 1 που δείχνει στην εικόνα, στην Ελλάδα κοστίζει 400-700€. Αν εσένα σού το δίνει 49,99€, με “Γρήγορη και αξιόπιστη παράδοση”, καταλαβαίνεις αμέσως πως είναι δόλωμα. Τι να κάνεις; Μη δώσεις τα στοιχεία της κάρτας σου καταρχάς εκεί. Αν το είδες σαν διαφήμιση στο Facebook ή στο Instagram, κάνε Report > Scam χωρίς χρονοτριβή. Αν θέλεις, ψάξε τον ίδιο ή παρόμοιο καναπέ σε Skroutz / IKEA / JYSK, και σύγκρινε την τιμή. Θα εκπλαγείς… Αν τυχόν τον παρήγγειλες ήδη, κάλεσε αμέσως την τράπεζά σου για να διακόψεις τη συναλλαγή, αρχικά, και για να αλλάξεις την κάρτα σου άμεσα. Τώρα πια μπορείς να βγάλεις καινούργια σε λιγότερο από μισό λεπτό, δεν είναι κάτι».
«Κατάλαβα, ευχαριστώ».
«Αλίμονο. Ελπίζω να μην υπάρξει πρόβλημα».
«Όχι, θα το φροντίσω».
«Έδωσες την κάρτα σου; Παρήγγειλες τον καναπέ-κρεβάτι 4 σε 1 που κάνει 49,99€;»
«Όχι εγώ. Ένας φίλος μου».
«Ωραία τότε», μου είπε.
Νομίζω πως δεν κατάλαβε —κοινωνικά, το ΑΙ είναι μια στάλα πίσω ακόμα, αλλά πού θα του πάει· άλλωστε δεν είμαστε και όλοι μες στην καλή χαρά για παρέα—, αν και από τότε με κοιτάζει κάπως.
¤ ¤ ¤
Τέλος πάντων. Να προσέχετε μ’ αυτά. Οι 9 στις 10 διαφημίσεις είναι για να ψαρέψουν κορόιδα, και οι 10 στις 10 που έχουν τόσο μεγάλες εκπτώσεις είναι απάτες. Επίσης: οι διαφημίσεις-scam έχουν ανέβει επίπεδο με το ΑΙ. βλέπεις ένα σάιτ που μοιάζει καθ’ όλα επαγγελματικό, και την πατάς. Όχι εγώ.
Ένας φίλος μου.
Πάμε παρακάτω ωστόσο. Πάμε να δούμε τα θέματά μας. Μα πρώτα μια ματιά στην πόλη, γιατί this—is—Salonica:
Το Σάββατο ξεκινά με αρκετή συννεφιά και χαμηλές θερμοκρασίες στην πόλη, χωρίς βροχές. Στις 08:00 αναμένονται 9 βαθμοί και συννεφιασμένος ουρανός, ενώ στις 11:00 η θερμοκρασία θα ανέβει στους 12 βαθμούς. Το μεσημέρι προβλέπονται 13 βαθμοί και αρκετές νεφώσεις, με δυτικούς ανέμους 2 μποφόρ. Στις 17:00 θα έχει 12 βαθμούς, με παρόμοιες συνθήκες, και στις 20:00 η θερμοκρασία θα υποχωρήσει στους 11 βαθμούς, με βορειοδυτικούς ανέμους 1 μποφόρ. Προς τις 23:00 προβλέπεται συννεφιά, 11 βαθμοί και ανατολικοί άνεμοι 2 μποφόρ. Μια χαρά δηλαδή. Άψογος καιρός. ¤ ¤ ¤ Η Θεσσαλονίκη απέσπασε για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά το βραβείο Best City Break Destination στα Greek Travel Awards 2026, οπότε ας μην γκρινιάζουμε. ¤ ¤ ¤ Στις 31 Δεκεμβρίου κλείνει ο Μαλλιάρης-Παιδεία απέναντι από την Καμάρα, αλλά ένα καινούργιο, πρωτοεμφανιζόμενο, βιβλιοπωλείο ανοίγει μέχρι το τέλος του μηνός στην Αγίας Σοφίας: Stay tuned, θα είναι μεγάλη υπόθεση όπως μαθαίνουμε. ¤ ¤ ¤ Το 67ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης συνεχίζεται με προβολές και εκδηλώσεις στο κέντρο και στο λιμάνι. Η διοργάνωση άρχισε την Πέμπτη και θα διαρκέσει έως την Κυριακή 15 Νοεμβρίου. Το κανονικό εισιτήριο κοστίζει 7 ευρώ, και το πακέτο δέκα προβολών 50 ευρώ. Οι διαδικτυακές προβολές κάνουν 4 ευρώ. Στο φετινό Φεστιβάλ ξεχωρίζουν τα αφιερώματα στον Νίκο Γραμματικό, στον βαλκανικό τρόμο και στην κινηματογραφική εικόνα της ερήμου. ¤ ¤ ¤ Απόψε, οι Uriah Heep εμφανίζονται στο Principal Mylos Complex. ¤ ¤ ¤ Στο Μέγαρο Μουσικής συνεχίζεται το 9ο Φεστιβάλ Μπαρόκ Μουσικής, με τίτλο «Η Εποχή των Επαναστάσεων». Η διοργάνωση άρχισε χθες Παρασκευή και θα διαρκέσει έως τις 15 Νοεμβρίου. ¤ ¤ ¤ Την Παρασκευή 13 του μηνός, στις 20:30, η Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης παρουσιάζει συναυλία με έργα του Αλεξάντρ Τάνεφ και του Μπέλα Μπάρτοκ στην Αίθουσα Τελετών του ΑΠΘ. ¤ ¤ ¤ Στην Αγιορειτική Εστία συνεχίζεται η έκθεση «Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης: Θρέμμα του Άθω», μία από τις σημαντικότερες εικαστικές διοργανώσεις των 61ων Δημητρίων. ¤ ¤ ¤ Στο Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών του ΑΠΘ λειτουργεί η έκθεση «Απο-τύπωμα τέχνης: Η καλλιτεχνική τυπογραφία». Πολύ μεγάλη υπόθεση, οι βιβλιόφιλοι να πάτε. ¤ ¤ ¤ Το 8ο Φεστιβάλ Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης «Contrast / Αντίθεση» συνεχίζεται σε 20 εκθεσιακούς χώρους της πόλης, με 35 ατομικές φωτογραφικές δουλειές. Η διοργάνωση ξεκίνησε στις 31 Οκτωβρίου και θα διαρκέσει έως τις 30 Νοεμβρίου. ¤ ¤ ¤ Το NASA Space Apps Challenge Thessaloniki 2026 έρχεται στην πόλη το επόμενο Σαββατοκύριακο, 14 και 15 Νοεμβρίου. Απογειωνόμαστε για τα καλά. Και γιατί όχι.
¤ ¤ ¤
Και πάμε τώρα στις σταθερές στήλες μας. Έχουμε λοιπόν, όπως κάθε Σάββατο, την ιστορία μιας ελληνικής λέξης (από τον πολύπειρο μεταφραστή Τάκη Δρεπανιώτη), ένα έργο τέχνης (από τη μεταφράστρια και επιμελήτρια Χρύσα Φραγκιαδάκη), μια κλασική ταινία (από τον γιατρό Γιώργο Παππά), βιβλίο (από τον καλό βιβλιοπώλη της πόλης μας Ευριπίδη Κωνσταντινίδη), παιδικό βιβλίο (από την εκπαιδευτικό, ερευνήτρια και κριτικό Ματίνα Κυριαζοπούλου), και ένα μετααποκαλυπτικό αφήγημα σε συνέχειες (από τον καλό φίλο Στέλιο Ιατρού). Και, επίσης όπως πάντα στο τέλος, έχουμε και τον ωραιότατο Nordic χρησμό μας: μία Βίκινγκ νότα ανορθολογισμού. Διαβάστε όμως πρώτα τούς καλούς φίλους που ομορφαίνουν τη στήλη μας. Νά τι έχουν να μας πουν:
¤ ¤ ¤
Λέξεις, από τον Τάκη Δρεπανιώτη
Άραχνα ή άραχλα;
Σήμερα ταξιδέψαμε στη Βυτίνα της ορεινής Αρκαδίας, γύρω στα 1910. Ο πρόεδρος του χωριού και ο δάσκαλος συζητούν κυριολεκτικά περί ανέμων και υδάτων, καθώς βρέχει ακατάπαυστα.
«Να κάνει κι ένα νερό ο Απρίλης, δάσκαλε, αλλά δεν σταματάει δέκα μέρες. Θα πνίξει τα ζωντανά και τα σπαρτά μας. Μαύρα κι άραχλα τα πράγματα, έλεγε η σχωρεμένη η μανούλα μου».
«Άραχνα, πρόεδρε. Τα ’χουμε ξαναπεί αυτά. Η φράση βγήκε για τόπους παρατημένους, σκοτεινούς, μαύρους κι αραχνιασμένους».
«Κι εγώ σού λέω, δάσκαλε, μην επιμένεις. Ο Παπαζαφειρόπουλος, σαράντα χρόνια σχολάρχης μας, είχε γράψει ντόπιο λεξικό που το είχαν δημοσιέψει τρανές φυλλάδες στην Αθήνα. Εκεί έγραφε άραχλα. Μας το είχε δείξει».
«Και δυο μ’ εφάνην κ’ ήλθασι, μαύροι κι αραχνιασμένοι…»
«Τι ’ν’, αυτά; ’Ρωτόκριτος, που μου έλεγες;»
«Απόκοπος. Κρητικό, ενός Μπεργαδή. Το έγραψε μετά την Άλωση της Πόλης…»
«Ε, και ο Καρκαβίτσας; Διάβασες τον “Ζητιάνο”, δάσκαλε; Δεν λέει την τύχη “άτιμη και άραχλη;” Χωρίς μαυρίλες; Χωριάτης κι εκείνος; Λάθος μιλάμε όλοι μας;»
«Μην αρπάζεσαι, πρόεδρε. Εσείς, εσείς μιλάτε το γνήσιο, το ντόπιο πράμα…»
Το Ιστορικό Λεξικό της Ακαδημίας χαρακτηρίζει τον τύπο άραχλος και πολλές παραλλαγές του ως «τοπικό». Μαρτυρείται στην Αθήνα, την Ήπειρο, την Κωνσταντινούπολη, πολλές περιοχές της Πελοποννήσου και την Ερμούπολη.
Το άραχλα χρησιμοποιούσα κι εγώ, όλη μου τη ζωή — όπως το έμαθα στο σπίτι μου. Γηράσκω αεί διδασκόμενος…
ChatGPT Images / OpenAI — Τάκης Δρεπανιώτης.
Τέχνη, από τη Χρύσα Φραγκιαδάκη
«Reading Le Figaro»: Μια γυναίκα διαβάζει τον κόσμο
Το 1878 η Αμερικανίδα ζωγράφος Mary Cassatt (1844-1926), εγκατεστημένη πλέον στο Παρίσι, απεικόνισε τη μητέρα της σε μια δραστηριότητα που σήμερα μοιάζει απολύτως συνηθισμένη: να διαβάζει με προσήλωση εφημερίδα — τη γαλλική «Le Figaro». Σε μια εποχή όπου η ανάγνωση εφημερίδας και η ενημέρωση για τον δημόσιο βίο θεωρούνταν ακόμη πρωτίστως ανδρική υπόθεση, η ζωγράφος παρουσιάζει μια ώριμη γυναίκα όχι ως μητέρα ή οικοδέσποινα, αλλά ως σκεπτόμενο άνθρωπο με ενδιαφέρον για τον κόσμο έξω από την οικογενειακή εστία. Αυτό υπογραμμίζεται με ένα ευφυές εικαστικό παιχνίδι: πίσω από την αναγνώστρια βρίσκεται ένας καθρέφτης — παραδοσιακό ζωγραφικό τέχνασμα για να αποκαλύπτεται μια δεύτερη όψη του μοντέλου, μόνο που εδώ δεν αντανακλά το πρόσωπο, αλλά ένα τμήμα της εφημερίδας.
Η ίδια η ζωγράφος είχε αρνηθεί τον συμβατικό προορισμό των γυναικών της τάξης της, επιλέγοντας να ασχοληθεί επαγγελματικά με την τέχνη. Φοίτησε στην Αcademy of the Fine Arts της Πενσιλβάνια, όπου όμως οι δυνατότητες εκπαίδευσης των φοιτητριών ήταν περιορισμένες, και το 1865 πήγε να συνεχίσει τις σπουδές της στο Παρίσι. Η École des Beaux-Arts δεν δεχόταν ακόμη γυναίκες, έτσι η Κάσατ μαθήτευσε ιδιωτικά, μελετώντας τα μουσεία. Είδε τα έργα της να απορρίπτονται από το συντηρητικό παρισινό Σαλόν, μέχρις ότου ο Εντγκάρ Ντεγκά την προσκάλεσε να εκθέσει μαζί με την ομάδα των ιμπρεσιονιστών, κάτι που αποδέχθηκε αμέσως, αποτελώντας τη μοναδική Αμερικανίδα ζωγράφο που εντάχθηκε επισήμως στο κίνημα.
Σχεδόν ενάμιση αιώνα αργότερα, ο καθρέφτης στον πίνακα «Reading Le Figaro» δεν έχει θολώσει: αντανακλώντας όχι το εφήμερο είδωλο της όψης αλλά ένα κομμάτι της εφημερίδας που διαβάζει η μητέρα Κάσατ, αντανακλά και τον κόσμο που βρίσκεται έξω από το δωμάτιό της.
Mary Cassatt, «Reading Le Figaro», 1878, ιδιωτική συλλογή. Εικόνα: Wikimedia Commons, Public Domain.
Μεγάλα φιλμ, από τον Γιώργο Παππά
Υπόθεση Τόμας Κράουν
The Thomas Crown Affair (σκηνοθεσία Norman Jewison, 1968)
Courtesy of United Artists.
7 Νοεμβρίου του 1980 πεθαίνει ο Steve McQueen, μόλις στα 50 του — έχει προλάβει να γίνει εμβληματικός ως περσόνα και λιγότερο ως ερμηνευτής, αλλά τι περσόνα. Η «Υπόθεση Τόμας Κράουν» δεν είναι καν η καλύτερη ταινία του το 1968 (την ίδια χρονιά το «Μπούλιτ»), ίσως να μην είναι αντικειμενικά και καλή ταινία — είναι όμως μια γνήσια κινηματογραφική απενοχοποίηση της γοητείας, του star power: ο γοητευτικός πάμπλουτος που οργανώνει μια περίπλοκη ληστεία για να καταπολεμήσει την ανία του, η γοητευτική ερευνήτρια που αναζητά τα ίχνη των ληστών, ένα παιχνίδι σκάκι μεταξύ τους, μεταφορικά και κυριολεκτικά σε μια υπαινικτική σκηνή, παιχνίδια του μοντάζ και της οθόνης, χλιδή, ένα από τα ωραιότερα τραγούδια που κέρδισαν ποτέ Όσκαρ τραγουδιού —το Windmills of Your Mind—, και πάνω απ’ όλα το ζευγάρι: απέναντι στον McQueen, δωρικό, επιβλητικό, η Faye Dunaway, στην αποστομωτική μαγεία του προσώπου της, της νιότης της. Όσα remake κι αν γίνουν, δεν μπορούν να είναι το ίδιο.
Βιβλίο, από τον Ευριπίδη Κωνσταντινίδη
Σκοτεινό Πέλαγος
Victoria Hislop, «Σκοτεινό Πέλαγος» (μετάφραση Φωτεινή Πίπη, Εκδόσεις Ψυχογιός)
Σκληρό και ταυτόχρονα συγκινητικό, το νέο βιβλίο της Χίσλοπ είναι η ζωντανή τοιχογραφία μιας εποχής που δίχασε μια ολόκληρη χώρα. Αγγίζοντας θέματα όπως οι εκτοπίσεις γυναικών και το λεγόμενο «παιδομάζωμα / παιδοφύλαγμα» μέσα από λεπτομερή ιστορική έρευνα, η Χίσλοπ προσεγγίζει τη διχαστική αυτή περίοδο της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας με περίσσιο σεβασμό προς όλες τις πλευρές. Το βιβλίο είναι ένας ύμνος για τη μητρική αγάπη, την επιβίωση και την ανθεκτικότητα, και, παρά το ζοφερό περιβάλλον, δίνει μια χαραμάδα ελπίδας και λύτρωσης.
Παιδικό Βιβλίο, από τη Ματίνα Κυριαζοπούλου
Κάποτε ήμασταν φίλες
Marcy Campbell (κείμενο), Aimée Sicuro (εικονογράφηση), «Κάποτε ήμασταν φίλες» (μετάφραση: Τατιάνα Γαλάτουλα, Εκδόσεις Διόπτρα, 40 σελ., διαστάσεις 23 x 27, ημερομηνία έκδοσης: 21/10/2026, ηλικία: 6+)
Ένα υπέροχο βιβλίο που μιλά για το τέλος μιας παιδικής φιλίας, χωρίς να αναζητά απαραίτητα έναν «ένοχο» ή να προσφέρει μια καθησυχαστική λύση στο πρόβλημα που προσεγγίζει η συγγραφέας. Η μικρή ηρωίδα κάθε που περνά έξω από το σπίτι της πρώην φίλης της νοσταλγεί τις όμορφες στιγμές τους, αλλά θυμάται και τους καβγάδες, τον θυμό, τη λύπη και έρχεται αντιμέτωπη με τον φόβο ότι δεν θα καταφέρει να ξαναδημιουργήσει έναν ανάλογα στενό φιλικό δεσμό. Η γνωριμία με άλλα παιδιά της δείχνει πως η θλίψη της απώλειας της αγαπημένης φίλης δεν εξαφανίζεται αμέσως, μπορεί όμως, σταδιακά, να γίνει πιο διαχειρίσιμη. Ιδιαίτερα πετυχημένη είναι η σύνδεση εικόνας και συναισθήματος: η εναλλαγή φωτεινών σκηνών με γκρίζες, φορτισμένες εικόνες κάνει ορατή την εσωτερική αναστάτωση του κοριτσιού. Η επιλογή της συγγραφέως να αποφύγει την αναμενόμενη λύση της συμφιλίωσης και να αφήσει το ζήτημα ανοιχτό αναδεικνύει άψογα το βασικό μήνυμα της ιστορίας και προσφέρει στους μικρούς αναγνώστες μια πιο ρεαλιστική ματιά στις ανθρώπινες σχέσεις: κάποιες φιλίες τελειώνουν χωρίς αυτό να ακυρώνει τις όμορφες αναμνήσεις, ενώ η αποδοχή είναι κάτι που χρειάζεται χρόνο.
THE GREAT QUIET, από τον Στέλιο Ιατρού
10. Shored Against My Ruins
No sandbags. But I did have the entire encyclopaedia section and the classics. Gilgamesh, the Greeks, the Romans, Augustine, Dante, Chaucer, Shakespeare, Milton, Baudelaire, Tennyson, Verlaine, Joyce, Huxley, the lot. I threw up my redoubt there, parapet, bailey, and bastions, stacking the thickest hardcover volumes.
Accepting guardianship over this captured realm felt empowering. No foe, disaster, no broken nightmare would ever penetrate my griefless keep.
I ran through Holden’s echoing Art Deco corridors until I dropped dizzy to the floor.
Rule: We think of the key, each in his prison / Thinking of the key, each confirms a prison.
Imagen / Google.
ΥΓ. Πριν φύγετε, o χρησμός μας
Η μαντεία των ρούνων βασίζεται στο αρχαίο αλφάβητο των γερμανικών και σκανδιναβικών λαών, το Elder Futhark. Κάθε ένα από τα 24 σύμβολά του αντιπροσωπεύει συμπαντικές δυνάμεις, αρχέτυπα και έννοιες της καθημερινής ζωής. Στη σκανδιναβική παράδοση, το μέλλον δεν θεωρείται προκαθορισμένο, αλλά μία ροή πιθανοτήτων (Wyrd). Αντί να προλέγουν τη μοίρα, οι ρούνοι αποκαλύπτουν τις παρούσες ενέργειες και τις πιθανές συνέπειες των πράξεών μας. Γι' αυτό: σκεφτείτε κάτι που σας απασχολεί, πατήστε το σύμβολο, αφουγκραστείτε τα κρόταλα στη μαντική κούπα, και μάθετε τι σάς απαντούν οι… αυτοί που απαντούν, τέλος πάντων. Μην το κάνετε και δεύτερη φορά στη σειρά.
