Μια λέσχη ανάγνωσης μάς ταξιδεύει στον κόσμο της ιαπωνικής λογοτεχνίας

Υπάρχουν ταξίδια που δεν χρειάζονται αεροπορικό εισιτήριο, βαλίτσα ή αλλαγή ώρας. Αρκεί ένα βιβλίο, μια καλή παρέα και δύο ώρες μακριά από τον θόρυβο της καθημερινότητας. 

Η ιστορία ξεκίνησε το καλοκαίρι του 2024. Ένα ταξίδι της φιλολόγου, εικαστικού και συγγραφέα Σύνης Βυζοβίτου στην Ιαπωνία ήταν αρκετό για να γεννηθεί η ιδέα μιας λέσχης ανάγνωσης αφιερωμένης στην ιαπωνική λογοτεχνία. Μια χώρα όπου η παράδοση συνυπάρχει με την τεχνολογία, το παλιό με το καινούργιο και η καθημερινότητα με μια διαφορετική φιλοσοφία ζωής. Η συνάντησή της με τον φιλόλογο, συγγραφέα και μελετητή της ιαπωνικής γλώσσας Ασημάκη Ασημακόπουλο, στο ιστορικό στέκι Container, κοντά στη Ρωμαϊκή Αγορά, έδωσε το έναυσμα. Το κοινό τους ενδιαφέρον έγινε η βάση για μια λογοτεχνική κοινότητα που σήμερα διανύει τον τρίτο χρόνο λειτουργίας της.

Τι είναι αυτό που κάνει την ιαπωνική λογοτεχνία τόσο γοητευτική;

Ίσως η ικανότητά της να βρίσκει το σημαντικό εκεί όπου οι υπόλοιποι προσπερνούν. Στην ατέλεια, στο εφήμερο, σε μια ανάμνηση που πονάει χωρίς να μπορούμε να εξηγήσουμε ακριβώς γιατί. Το Wabi Sabi, η ομορφιά της ατέλειας, το Mono no Aware, η συγκίνηση μπροστά στο εφήμερο, και το Ikigai, ο προσωπικός σκοπός που δίνει νόημα στη ζωή, είναι μερικές από τις έννοιες που διατρέχουν την ιαπωνική κουλτούρα και συναντούν τη λογοτεχνική της έκφραση.

Η ιαπωνική γραφή αγαπά τη λιτότητα, τις αμφισημίες και τις σιωπές. Δεν χρειάζεται πάντα να εξηγήσει τα πάντα. Αφήνει χώρο στον αναγνώστη να συμπληρώσει τα κενά. Σε έναν κόσμο που έχει συνηθίσει να μιλάει δυνατά, αυτή η αφηγηματική οικονομία μοιάζει σχεδόν επαναστατική. Κάθε πρώτη Πέμπτη του μήνα, από τις 18.00 έως τις 20.00, το «Πρόβατο στον Καθρέφτη» μετατρέπεται σε σημείο συνάντησης για τους φίλους της ιαπωνικής λογοτεχνίας.

Η ομάδα αριθμεί περίπου 15 σταθερά μέλη. Σε ορισμένες συναντήσεις η συμμετοχή έχει φτάσει τα 30 άτομα. Στα τρία χρόνια λειτουργίας της έχουν διαβαστεί και συζητηθεί 19 βιβλία, από κλασικούς συγγραφείς όπως ο Τζουνιχίρο Τανιζάκι, ο Γιασουνάρι Καβαμπάτα και ο Γιούκιο Μισίμα, μέχρι νεότερες φωνές όπως η Γιόκο Ογκάουα και η Ασάκο Γιουζούκι. Η διαδρομή περνά από τον μαγικό ρεαλισμό και τα διηγήματα μέχρι τα δοκίμια, την ποίηση και την επιστολική γραφή.

Ανάμεσα στα αγαπημένα αναγνώσματα της ομάδας βρίσκονται η «Ιστορία του Γκέντζι» της Μουρασάκι Σικίμπου (ένα εμβληματικό έργο του 11ου αιώνα) και το αστυνομικό μυθιστόρημα «Tokyo Express» του Σέιτσο Ματσουμότο. Γιατί η ιαπωνική λογοτεχνία δεν χωρά σε ένα μόνο είδος, ούτε σε μία μόνο εποχή.

Η δραστηριότητα της λέσχης δεν σταματά στην ανάγνωση. Από τον Ιούνιο του 2025 λειτουργεί και ο Κύκλος Γραφής, με συντονίστρια τη δημοσιογράφο και συγγραφέα Χρυσάνθη Τσολάκη. Οι συναντήσεις του έχουν ήδη οδηγήσει στην αυτοέκδοση ανθολογίας με κείμενα των συμμετεχόντων, εμπνευσμένα από τα βιβλία που διαβάστηκαν.

Το ωραίο με μια λέσχη ανάγνωσης είναι ότι ένα βιβλίο παύει να είναι προσωπική υπόθεση. Οι διαφορετικές εμπειρίες και οι ερμηνείες των μελών δημιουργούν μια συζήτηση που συχνά πηγαίνει πολύ πέρα από την τελευταία σελίδα. Και αν κάποιος αναρωτιέται αν χρειάζεται να γνωρίζει ήδη την ιαπωνική λογοτεχνία για να συμμετάσχει, η απάντηση είναι απλή. Όχι. Όλοι είναι ευπρόσδεκτοι. Η ανάγνωση του βιβλίου δεν αποτελεί προϋπόθεση, αν και συνιστάται.

Όπως επισημαίνει η Σύνη Βυζοβίτου, η γοητεία της Ιαπωνίας βρίσκεται σε βαθύτερες αξίες, όπως η πειθαρχία, η ομαδικότητα και ο μινιμαλισμός. Η πρόκληση δεν είναι να αντιγράψουμε έναν διαφορετικό πολιτισμό αλλά να κοιτάξουμε λίγο πιο προσεκτικά τον δικό μας. Ίσως τελικά αυτό να είναι και το πιο ενδιαφέρον πράγμα που μπορεί να συμβεί σε μια λέσχη ανάγνωσης. Να ξεκινάμε από μια ιστορία που διαδραματίζεται στην άλλη άκρη του κόσμου και να καταλήγουμε να ανακαλύπτουμε κάτι για τον εαυτό μας.

Πού: Πρόβατο στον Καθρέφτη, Ολύμπου 24, Θεσσαλονίκη
Πότε: Κάθε πρώτη Πέμπτη του μήνα, 18.00–20.00
Συντονιστές: Σύνη Βυζοβίτου και Ασημάκης Ασημακόπουλος