Εύα Οικονόμου-Βαμβακά: Διοικώντας το ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας κόντρα σε λογής τρικλοποδιές

Η Εύα Οικονόμου-Βαμβακά είναι νέα και όμορφη, όπως βλέπετε στις φωτογραφίες, και δεν το γράφω επειδή υιοθετώ ξαφνικά την πατερναλιστή/φαλλοκρατική φρασεολογία παρά γιατί ίσως εξηγεί, από μία άποψη, τον «πόλεμο» που υφίσταται ως καλλιτεχνική διευθύντρια του ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας και του Φεστιβάλ Φιλίππων: όχι «πόλεμο» με την κλασική έννοια παρά με μικρές τρικλοποδιές, με κακοπονηρούτσικα δημοσιεύματα και αρνητικά σχόλια σε μερίδα των τοπικών ΜΜΕ. Η Εύα γενικά κάνει ότι δεν συμβαίνει τίποτα και «τρέχει» το ΔΗΠΕΘΕ όπως και το ΦΦ με πολλή επιτυχία, και με πρόγραμμα που κάθε χρόνο καταφέρνει και είναι καλύτερο από ό,τι τον προηγούμενο χρόνο… Πράγμα ακόμα πιο ζόρικο, και αξιοθαύμαστο. Ειδικά επειδή κινείται σε ένα όχι-πάντα φιλικό περιβάλλον, και επειδή η πατριαρχία κρατάει πιο γερά στην επαρχία από ό,τι στην Αθήνα.

«Νομίζω η δυσκολία (του να είσαι καλλιτεχνική διευθύντρια σε μια μικρή πόλη) - above all- είναι ότι η θέση δεν εκλαμβάνεται ως καλλιτεχνική αλλά ως πολιτική», λέει η Εύα. «Γίνεσαι άθελά σου μέρος ενός πολιτικού συστήματος και εξαιτίας αυτού είσαι συνεχώς στη σέντρα - και αυτό δυστυχώς -όσες άμυνες κι αν αναπτύξεις, έχει αντίκτυπο και στη δουλειά σου».

© Ηλίας Κοτσιρέας

Ρωτάω αν είχε συγκεκριμένο όραμα από το ’22, που ανέλαβε τη θέση: «Το όραμά μου αρχικά ήταν ασαφές και ρομαντικό. Είχα απόλυτη επίγνωση της προσωρινότητας της θέσης, και γι’ αυτό ήθελα για όσο είμαι στην ‘άλλη όχθη’ να μην κάνω τα λάθη που είχα διαπιστώσει να συμβαίνουν όσο ήμουν απέναντι. Και να υπηρετήσω καλλιτέχνες και θεσμό σαν να είναι ο απόλυτος αυτοσκοπός, όχι ως μέσο για να επιτευχθεί κάτι άλλο. Νομίζω έμεινα - στο μέτρο που οι συνθήκες το επέτρεψαν- πιστή σε αυτό, αλλά στην πορεία δημιουργήθηκαν και άλλοι στόχοι, π.χ. να ανακαλύψω νέους καλλιτέχνες, να τους δώσω φωνή, να δημιουργήσουμε νέα έργα στηρίζοντας την ελληνική δραματουργία κ.α.».

Τι ευχάριστο και ανεβαστικό της έχει μείνει από τη θητεία της ως τώρα; «Το ότι έχω δει πολλούς ανθρώπους είτε ατομικά είτε ομαδικά να ανθίζουν. Υπήρξα μάρτυρας της γέννησης σπουδαίων παραστάσεων που ξεκίνησαν από μια ιδέα σε ένα χαρτί και κατέληξαν ένα ολόκληρο σύμπαν επί σκηνής. Και επιβεβαίωσα - με κάποια ανακούφιση- πως οι καλλιτέχνες είναι πράγματι υπέροχα πλάσματα και όταν νιώσουν ότι είναι σε ασφαλές περιβάλλον, εκλύουν δημιουργικότητα και αγάπη».

Υπήρξα μάρτυρας της γέννησης σπουδαίων παραστάσεων που ξεκίνησαν από μια ιδέα σε ένα χαρτί και κατέληξαν ένα ολόκληρο σύμπαν επί σκηνής.

Για τι είναι περήφανη όσον αφορά το Φεστιβάλ ή/και το ΔΗΠΕΘΕ; «Συναισθηματικά είμαι περήφανη για την ύπαρξη του Εφηβικού εργαστηρίου - λειτουργεί ήδη τέσσερα χρόνια - που πιστεύω πως έχει διαμορφώσει την παιδεία και τον χαρακτήρα πολλών παιδιών της πόλης, και μιας παιδικής παράστασης που κάναμε πριν δύο χρόνια, τον ΑΟΡΑΤΟ (σκηνοθεσία Βάσιας Χρονοπούλου με πρωτότυπο κείμενο και μουσική). Ήταν μια παράσταση φτιαγμένη από ωραίους ανθρώπους που αν και δεν είχαν ξανακάνει παιδικό -ή ίσως εξαιτίας αυτού- συνομίλησαν με τα παιδιά σε μια άλλη συχνότητα, έπιασαν εντελώς τον παλμό τους - έβλεπα τα παιδιά να φεύγουν συγκινημένα από το θέατρο. Θεσμικά είμαι περήφανη για την τοποθέτηση συστήματος υπερτίτλων στο αρχαίο θέατρο Φιλίππων και φυσικά για την ενεργή συνεργασία μας με την Εθνική Λυρική Σκηνή και τον Γιώργο Κουμεντάκη - μια συνεργασία που έχει δώσει ήδη δύο καρπούς ως τώρα, την συμπαραγωγή της πρωτότυπης όπερας ΦΑΕΘΩΝ και τη φιλοξενία των παραγωγών του ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας κάθε Σεπτέμβριο στους χώρους της Εναλλακτικής ΕΛΣ, στο πλαίσιο της δράσης ΤΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΦΙΛΙΠΠΩΝ ΤΑΞΙΔΕΥΕΙ ΣΤΗΝ ΕΛΣ. Είναι πολύ ενθαρρυντικό και εμπνευστικό να σε εμπιστεύονται σπουδαίοι άνθρωποι του χώρου- σε κάνει να θέλεις να γίνεις ο καλύτερος εαυτός σου. Για αυτά νιώθω ευγνωμοσύνη».

Η Τέχνη, και ειδικότερα το θέατρο, κάνει καλύτερη τη ζωή μας; «Έτσι προσπαθώ να πείσω τον εαυτό μου για να μπορώ να συνεχίζω να δουλεύω».

© Ηλίας Κοτσιρέας

Ποιο έργο θα ήθελε να σκηνοθετήσει αλλά δεν έτυχε; «Επειδή εκλαμβάνω τον εαυτό μου ως theater maker ή -όπως λέμε στο χωριό μου- ως παραμυθά, συνήθως με συγκινούν θέματα με τα οποία θέλω να ασχοληθώ. Να κάνω έρευνα, να βρω υλικό, να στήσω ομάδα, να γράψω πάνω της κείμενο και έτσι να προκύψει αβίαστα η σκηνοθεσία. Αυτός είναι κυρίως ο τρόπος που δουλεύω: δεν έχω ποτέ ως τώρα σκηνοθετήσει κείμενο άλλου, αντίθετα έχω γράψει κείμενο που δεν το σκηνοθέτησα. Ωστόσο, εννοείται πως υπάρχουν κείμενα που με δονούν και θα ήθελα να ασχοληθώ μαζί τους. Η ‘Μήδεια’ ή το ‘Ποιος Φοβάται Τη Βιρτζίνια Γουλφ’ ή ας πούμε από κλασικά και τα περισσότερα έργα του Tiago Rodrigues, που είναι ένας σύγχρονος καλλιτέχνης, επίσης theater maker, που θαυμάζω απέραντα».

Τι αγαπάει η Εύα στο θέατρο, και τι δεν αντέχει; «Aγαπώ τη δημιουργικότητα που συνοδεύει κάθε βήμα του, το ότι περιλαμβάνει μικρές καθημερινές γέννες, και δεν αντέχω το ναρκισσισμό που συχνά καλλιεργεί ως μηχανισμό ύπαρξης σε μια διαρκή ανασφάλεια.

Νομίζω (αν δεν ήμουν στο ΔΗΠΕΘΕ/ΦΦ) θα έγραφα. Θεατρικά έργα, ταινίες, σειρές. Μου αρέσει πολύ ο κόσμος της γραφής. Ενεργοποιεί ένα κομμάτι του εαυτού μου που το συμπαθώ περισσότερο από όλα».

Ανδρέας Νάτσιος, Δανάη Αρσενία Φιλίδου και Μπάμπης Αλεφάντης: Ο θίασος του έργου «Μεσοτοιχία ή μικρή προσευχή στις 3:46». Σε κείμενο και σκηνοθεσία Εύας Οικονόμου-Βαμβακά, ανέβηκε σε ταράτσα της Καβάλας. Από το φθινόπωρο στη Λυρική, στην Αθήνα

Λίγα στοιχεία για το πρόγραμμα και τη θεματική του ΦΦ: «Το φετινό πρόγραμμα του φεστιβάλ έχει ως άξονα τη μεταμόρφωση. Στα 69 του χρόνια - λίγο πριν τα κρίσιμα 70- το Φεστιβάλ μεταμορφώνεται. Επενδύει ακόμα περισσότερο στις δικές του παραγωγές, βρίσκει πολύτιμους συμμάχους και κάνει ωραίες συνεργασίες (ΕΛΣ, Camerata junior), απλώνει τα κλαδιά του και σε άλλους ουρανούς και γίνεται πολυθεματικό - με δύο θεατρικές παραγωγές, μια συμπαραγωγή όπερας, ένα ιδιαίτερο θέατρο σκιών, μια συναυλία και ένα εικαστικό installation/εμπειρία αλλά και με φιλοξενίες σπουδαίων παραστάσεων και συναυλιών, ευελπιστεί να υπερασπιστεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την ιστορία του και να αποτελέσει έναν σημαντικό πολιτιστικό πόλο στο Βορρά, αποδεικνύοντας πως και στην περιφέρεια μπορούν και ‘γίνονται έργα’».

Σίγουρα «γίνονται έργα» και στην περιφέρεια, κυρίως χάρη στην επιμονή, το πείσμα και τη σκληρή δουλειά, μαζί και το ταλέντο ανθρώπων σαν την Εύα Βαμβακά-Οικονόμου. Που ευτυχώς δεν τα παρατάνε εύκολα, ούτε καν δύσκολα, και ακόμα πιο ευτυχώς, συνεχίζουν να κατεβάζουν ιδέες, να δημιουργούν, να σκοτώνονται και να είναι παρ’ όλα αυτά αποτελεσματικοί, έστω και σε μια επαρχία σαν την Καβάλα, που ανθίζει  τόσο μακριά από την πρωτεύουσα…