Between Bites: Όσα δεν φαίνονται στους πίνακες της Εγκράτειας Ρούμπου

Ένα τραπέζι μετά το τέλος ενός γεύματος. Ποτήρια, πιάτα και αντικείμενα που μοιάζουν να έχουν μείνει πίσω μετά από μια συνάντηση. Οι άνθρωποι έχουν φύγει, οι ιστορίες τους όμως μοιάζουν να παραμένουν εκεί, πάνω στην επιφάνεια του τραπεζιού. Στο Between Bites της Εγκράτειας Ρούμπου, στην αίθουσα τέχνης METAMORFOSIS, τα καθημερινά αντικείμενα αποκτούν μια παράξενη συναισθηματική ένταση. Το μαύρο φόντο, η απουσία ανθρώπινων μορφών και τα ίχνη μιας συνάντησης που έχει τελειώσει δημιουργούν την αίσθηση πως κάτι έχει μόλις συμβεί ή πως κάτι πρόκειται να συμβεί. Κοιτάζοντας τα έργα, είναι δύσκολο να μη σκεφτείς τα δικά σου τραπέζια. Τις κουβέντες που κράτησαν μέχρι αργά, τις σιωπές που είπαν περισσότερα από τις λέξεις, τους ανθρώπους που πέρασαν από τη ζωή σου και άφησαν κάτι πίσω. Αυτή είναι ίσως η πιο συγκινητική πλευρά της δουλειάς της Ρούμπου. Όσα δεν απεικονίζονται γίνονται τελικά εκείνα που αισθάνεσαι πιο έντονα. Στη συζήτησή μας, η ζωγράφος μιλά για την εγγύτητα και την απόσταση, την ευαλωτότητα και τα ίχνη που αφήνουμε ο ένας στον άλλον, μεταφέροντας σταδιακά το ενδιαφέρον από τον καμβά στην ίδια την εμπειρία της συνύπαρξης.

— Πώς ξεκίνησε η ιδέα για το BETWEEN BITES; Γιατί επέλεξες το τραπέζι ως κεντρικό θέμα της έκθεσης;

Το τραπέζι είναι ένας καμβάς παρατήρησης των ανθρώπινων συναισθημάτων και σχέσεων. Ένας τόπος συνάντησης, όπου μοιραζόμαστε τροφή, χρόνο, ιστορίες, αλλά και σιωπές, ένας τόπος παρατήρησης και εσωτερικής αναζήτησης. Όμως, από όσα γίνονται γύρω από το τραπέζι, σταδιακά, το ενδιαφέρον μου μετατοπίστηκε σε αυτό που μένει πάνω του. Τα αντικείμενα, τα υπολείμματα, τα ίχνη. Αυτά που αφήνουμε πίσω μας, αφού το τραπέζι τελειώσει. Αυτά που μένουν μέσα μας όταν το τραπέζι τελειώσει.

Μένουν όμως πολλά ερωτήματα ανοιχτά. Τι γίνεται με την ανθρώπινη παρουσία; Τι αφήνουμε πραγματικά σε ένα τραπέζι; Ερωτήματα που με οδήγησαν στο Between Bites. The Experience, μια βιωματική εμπειρία για εμένα και τους έξι καλεσμένους μου κάθε φορά, γύρω από ένα πραγματικό τραπέζι, στο στούντιό μου στη Θεσσαλονίκη. Όπως βλέπετε, το Between Bites θα έχει συνέχεια!

— Ο τίτλος παραπέμπει στον χρόνο ανάμεσα στη μία μπουκιά και την επόμενη. Τι σε ενδιαφέρει σε αυτές τις μικρές παύσεις της καθημερινότητας; Τι μπορεί να συμβεί σε μια στιγμή που συνήθως δεν της δίνουμε ιδιαίτερη σημασία;

Με ενδιαφέρει αυτό που συμβαίνει ανάμεσα σε όσα νιώθουμε και σε όσα αφήνουμε να φανούν. Το τραπέζι μάς φέρνει κοντά, αλλά ταυτόχρονα μας εκθέτει: πώς μοιραζόμαστε, πόσο χώρο παίρνουμε, τι προσφέρουμε και τι κρατάμε για τον εαυτό μας.

Στο BETWEEN BITES με ενδιαφέρει και η στιγμή που το οικείο παύει να είναι αυτονόητο. Κάτι διαταράσσει την ασφάλεια αυτού που γνωρίζουμε και χρειάζεται να αποφασίσουμε πώς θα σταθούμε απέναντί του και απέναντι στους άλλους. Εκεί μπορεί να εμφανιστεί αμηχανία, αντίσταση, εμπιστοσύνη ή μια απρόσμενη οικειότητα. Η συνύπαρξη έχει αυτή την αβεβαιότητα. Κάτι δικό μας περνά στον άλλον και επιστρέφει αλλαγμένο, έχοντας πια δεχτεί τη δική του ματιά. Σε μια τέτοια παύση, σε ένα τραπέζι, αλλάζει κάτι μέσα μας· έχει συμβεί σε όλους! Αυτό θέλω να φέρω στην επιφάνεια: τη στιγμή που, χωρίς ακόμη να το έχουμε καταλάβει, έχουμε αφήσει κάτι από εμάς να φανεί, σε εμάς και στους άλλους.

— Στους πίνακες δεν βλέπουμε ανθρώπους, αλλά αισθανόμαστε ότι έχουν μόλις φύγει ή ότι πρόκειται να επιστρέψουν. Πώς προέκυψε η επιλογή να απουσιάζουν οι ανθρώπινες μορφές από τα έργα;

Το τραπέζι κουβαλά την ανθρώπινη συνθήκη, δεν θα υπήρχε χωρίς ανθρώπους. Ακόμη κι όταν είναι άδειο, κρατά τα ίχνη της παρουσίας τους, όσα μοιράστηκαν ή άφησαν στη μέση. Η απουσία της ανθρώπινης μορφής αφήνει χώρο στον θεατή να αναγνωρίσει τις δικές του σχέσεις, μνήμες και απουσίες. Να βρει, τελικά, τη δική του θέση στο τραπέζι.

— Τα αντικείμενα πάνω στο τραπέζι μοιάζουν να κρατούν κάτι από τις στιγμές που έχουν προηγηθεί. Υπάρχουν προσωπικές εμπειρίες ή αναμνήσεις που σε οδήγησαν σε αυτή τη δουλειά;

Θα σου μιλήσω για το μαχαίρι. Όλα ξεκινάνε από μια προσωπική ανάγκη να βυθίζομαι κάτω από την επιφάνεια, να πλησιάζω όσα κρατάμε κλειστά, ακόμη και από τον εαυτό μας. Το μαχαίρι συμπυκνώνει για μένα αυτή την ανάγκη: ανοίγει, αφαιρεί το περίβλημα, εκθέτει το τρυφερό εσωτερικό που μέχρι εκείνη τη στιγμή ήταν προστατευμένο. Κάπως έτσι βιώνω και την τέχνη. Ανοίγει μια σχισμή σε όσα θεωρούσα συμπαγή, φανερώνει μια μνήμη, μια επιθυμία, μια λεπτή ρωγμή που δεν είχα προσέξει. Και με φέρνει μπροστά στην ευαλωτότητα, αλλά και στην ανεκτίμητη αξία αυτού που αποκαλύπτεται. Γιατί το άνοιγμα έχει πάντα ένα τίμημα: αυτό που έρχεται στο φως μπορεί να λάμπει, αλλά χάνει το περίβλημα που το προστάτευε.

— Το τραπέζι συνδέεται με την οικογένεια, τη φιλία και τις συναντήσεις, αλλά και με τις σιωπές ή τις αποστάσεις ανάμεσα στους ανθρώπους. Ποια από αυτές τις πλευρές σε απασχόλησε περισσότερο όταν δούλευες τη συγκεκριμένη σειρά;

Αυτό που με απασχόλησε περισσότερο ήταν η συνύπαρξη της εγγύτητας και της απόστασης. Μοιραζόμαστε το φαγητό, αλλά πόσα από όσα μας συμβαίνουν μπορούμε να μοιραστούμε; Για παράδειγμα, μια σιωπή μπορεί να μας απομονώνει ή να είναι η στιγμή που νιώθουμε ότι ο άλλος μάς καταλαβαίνει. Αυτή η λεπτή, αβέβαιη απόσταση με ενδιαφέρει: ανάμεσα σε όσα θα θέλαμε να φανερώσουμε και σε όσα τελικά επιτρέπουμε στον άλλον να δει.

— Υπήρξε κάποια συγκεκριμένη εικόνα ή ένα περιστατικό από το οποίο ξεκίνησες να δουλεύεις; Θα ήθελες να μου περιγράψεις πώς γεννήθηκε ένας από τους πίνακες της έκθεσης;

Ανάμεσα στα τραπέζια, στα σκεύη και στα ίχνη μιας συνάντησης, ένας κατακόρυφος, ολόμαυρος πίνακας διακόπτει την αφήγηση. Το βλέμμα μένει για λίγο χωρίς αντικείμενο να αναγνωρίσει, χωρίς μια σκηνή να συμπληρώσει. Όπως σε εκείνη την παύση γύρω από ένα τραπέζι, όταν η κουβέντα σταματά και ξαφνικά αισθανόμαστε πιο έντονα την παρουσία μας και την παρουσία των άλλων.

Αυτό το μαύρο είναι για μένα ο ενδιάμεσος χώρος του BETWEEN BITES. Εκεί όπου κάτι έχει τελειώσει και κάτι άλλο δεν έχει ακόμη πάρει μορφή. Η οικειότητα και η αμηχανία, η παρουσία και η απουσία μπορούν να σταθούν μαζί, χωρίς να χρειάζεται να λυθεί η έντασή τους. Αν υπάρχει κάτι ιερό εδώ, βρίσκεται στην προσοχή που ζητά αυτή η σιωπή: να μείνουμε λίγο μέσα της, χωρίς να βιαστούμε να τη γεμίσουμε.

— Τι ρόλο παίζει η ζωγραφική διαδικασία σε αυτή την αναζήτηση; Πώς δουλεύεις με το λάδι και τον καμβά για να αποδώσεις κάτι που δεν βρίσκεται μόνο σε όσα βλέπουμε, αλλά και σε όσα αισθανόμαστε;

Η ζωγραφική διαδικασία είναι για μένα μέρος της ίδιας της αναζήτησης. Τα αντικείμενα ξεκινούν από κάτι οικείο, αλλά στην πορεία αυτή η οικειότητα διαταράσσεται. Στο BETWEEN BITES, το μαύρο φόντο δημιουργεί έναν ακαθόριστο χώρο, χωρίς συγκεκριμένο τόπο ή χρόνο. Μέσα σε αυτόν εμφανίζονται αντικείμενα που αναγνωρίζουμε. Ωστόσο, όσο προχωρά η ζωγραφική διαδικασία, η μορφή τους αρχίζει να αποδομείται.

Το λάδι μού επιτρέπει να δουλεύω μέσα σε αυτή τη συνθήκη, να επανέρχομαι στην επιφάνεια, να μετακινώ, να καλύπτω και να αποκαλύπτω. Με ενδιαφέρει ότι η επιφάνεια του καμβά μπορεί να κρατήσει κάτι από αυτή τη διαδρομή, ακόμη κι όταν ένα προηγούμενο στάδιο δεν είναι πλέον ορατό. Όπως συμβαίνει και με τις εμπειρίες μας, κάτι μπορεί να έχει καλυφθεί ή μετασχηματιστεί, αλλά να εξακολουθεί να αφήνει το ίχνος του.

— Σε προηγούμενες ατομικές εκθέσεις σου συναντάμε τίτλους όπως «Εκκωφαντικές απουσίες» και «Κάποιες φορές ακούω τόσο δυνατά το μέσα μου». Βλέπεις κάποια συνέχεια ανάμεσα σε εκείνες τις δουλειές και στο BETWEEN BITES ή νιώθεις ότι βρίσκεσαι πλέον σε μια διαφορετική φάση της καλλιτεχνικής σου πορείας;

Νιώθω ότι υπάρχει μια βαθιά συνέχεια, αλλά κάθε φορά αλλάζει ο τρόπος που προσεγγίζω όσα με απασχολούν. Η απουσία, η εσωτερική πάλη, όσα δυσκολευόμαστε να εκφράσουμε στον εαυτό μας και στους άλλους παραμένουν στον πυρήνα της δουλειάς μου.

Στις «Εκκωφαντικές απουσίες» αναζητούσα την ανθρώπινη παρουσία μέσα από την έλλειψή της. Στο «Κάποιες φορές ακούω τόσο δυνατά το μέσα μου», ο καμβάς έγινε επιφάνεια καταγραφής εσωτερικών διεργασιών: γραφές, σημειώσεις και σβησίματα, όπου ακόμη κι αυτό που διαγραφόταν άφηνε το ίχνος του.

Στο BETWEEN BITES, αυτή η αναζήτηση ανοίγεται και προς τον άλλον. Το τραπέζι, η τροφή και η τελετουργία της συνύπαρξης με οδηγούν στο ερώτημα πώς ο εσωτερικός μας κόσμος αποκαλύπτεται, δοκιμάζεται και μεταβάλλεται μέσα στη συνάντηση. Τι συμβαίνει όταν κάτι δικό μας βγαίνει από εμάς και δέχεται το βλέμμα ή την παρέμβαση κάποιου άλλου;

Αυτό με οδηγεί και σε νέους τρόπους δουλειάς. Μέσα από τη συμμετοχική διάσταση του έργου, η ζωγραφική συναντά την πράξη, τον χρόνο, το απρόβλεπτο. Ο θεατής μπορεί να επηρεάσει αυτό που συμβαίνει και να αφήσει το δικό του ίχνος. Μαθαίνω κι εγώ να αφήνω χώρο σε όσα δεν μπορώ να καθορίσω εκ των προτέρων. Εκεί βλέπω τη συνέχεια της δουλειάς μου: στο πώς ένα προσωπικό βίωμα μπορεί να αποκτήσει συλλογική μορφή και να με οδηγήσει σε ερωτήματα.

Και κάπως έτσι γεννήθηκε το Between Bites, The Experience.

— Έχεις σπουδάσει στη Σχολή Καλών Τεχνών του ΑΠΘ και συνέχισες τις σπουδές σου στο Wimbledon College of Art στο Λονδίνο. Τι σου έδωσαν αυτές οι εμπειρίες και τι έχει αλλάξει στον τρόπο που βλέπεις τη ζωγραφική από τότε μέχρι σήμερα;

Αυτό που έχει αλλάξει περισσότερο με τα χρόνια είναι ο τρόπος που στέκομαι καλλιτεχνικά απέναντι σε αυτό που δεν γνωρίζω. Έχω μάθει να του δίνω χώρο και να εμπιστεύομαι τη διαδικασία. Και νομίζω ότι εκεί βρίσκεται για μένα η ουσιαστική σχέση ανάμεσα στην προσωπική ωρίμανση και την καλλιτεχνική δημιουργία.

— Διδάσκεις εικαστικά εδώ και χρόνια, παράλληλα με τη δική σου δημιουργική δουλειά. Πώς συνδυάζονται αυτές οι δύο πλευρές της καθημερινότητάς σου; Επηρεάζει η επαφή με τους μαθητές σου τον τρόπο με τον οποίο βλέπεις την τέχνη;

Αυτό που με συγκινεί περισσότερο είναι η εμπιστοσύνη που χτίζεται μεταξύ μας. Μου επιτρέπουν να πλησιάσω κάτι τόσο καθαρό και ευάλωτο από τον εσωτερικό τους κόσμο, σημεία που ούτε οι ίδιοι δεν έχουν βρει ακόμη τον τρόπο να αναγνωρίσουν ή να εκφράσουν. Είναι μια πολύ ιδιαίτερη σχέση, που απαιτεί προσοχή και σεβασμό, και αυτή η εμπειρία επηρεάζει βαθιά και τον τρόπο με τον οποίο βλέπω τη δική μου δουλειά. Αυτό με ενδιαφέρει όλο και περισσότερο στην τέχνη: να δίνω μορφή σε όσα με απασχολούν χωρίς να χρειάζεται να τα έχω πρώτα κατανοήσει. Συχνά, μέσα στην ίδια τη δουλειά, αναγνωρίζω κάτι δικό μου που μέχρι τότε δεν μπορούσα να διακρίνω. Κι αυτό ανοίγει την επόμενη αναζήτηση.

— Τι θα ήθελες να πάρει μαζί του κάποιος που βλέπει το BETWEEN BITES; Υπάρχει κάτι που θα ήθελες να σκεφτεί διαφορετικά όταν επιστρέψει στη δική του καθημερινότητα;

Θα ήθελα ο θεατής να αναρωτηθεί τι συμβαίνει όταν ο ίδιος γίνεται μέρος μιας τέτοιας συνθήκης. Όταν η σιωπή, η παύση και το ίχνος είναι εμπειρίες που βιώνουμε. Γι’ αυτό και το BETWEEN BITES θα συνεχίσει πέρα από την έκθεση με τραπέζια με καλεσμένους, σε έναν χώρο όπου όλοι μας θα σταθούμε περισσότερο με τον εαυτό μας και τους άλλους, θα παρατηρήσουμε όσα αισθανόμαστε και θα αγγίξουμε πτυχές και συναισθήματα που δεν έχουν ακόμη καταφέρει να εκφραστούν. Ένα τραπέζι ως αφορμή για μια βαθύτερη εσωτερική διερεύνηση, αλλά και διάδραση.

* Η ατομική έκθεση της Εγκράτειας Ρούμπου παρουσιάζεται στην Αίθουσα Τέχνης METAMORFOSIS έως τις 31 Οκτωβρίου 2026. Το εικαστικό σύμπαν της έκθεσης επεκτείνεται σε μια συμμετοχική εμπειρία στο RAW, το studio της Εγκράτειας στη Θεσσαλονίκη. Οι συναντήσεις θα πραγματοποιηθούν σύντομα, οι θέσεις είναι περιορισμένες και θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας. Περισσότερες πληροφορίες στο https://rawproject.art/