Ο Χάρης Θεοφράστου εκστασιάζεται όταν ακούει να ουρλιάζουν τα πιτσιρίκια από τα σχολεία της Ικτίνου

Εστέτ, αστός, ροκενρόλερ, δημοσιογράφος, καλλιεργημένος και διαβασμένος τα μάλα. Την ίδια στιγμή, λαϊκό παιδί της πιάτσας και τζέντλεμαν ως το μεδούλι. Ο Χάρης Θεοφράστου, δυο αιώνες τώρα, είναι μυθική φιγούρα του κέντρου της πόλης και αξέχαστη τηλεοπτική και ραδιοφωνική μορφή. Δεν είσαι βέρος Θεσσαλονικιός αν δεν σου λείπει το «Επί Τροχών» του, τότε που ο Θεοφράστου γκάζωνε στην ΕΡΤ3. Ακολουθεί κουβέντα και αστική ανάκριση περί της δικής του Θεσσαλονίκης, όπως ηχογραφήθηκε (και φωτογραφήθηκε) ένα μεσημέρι στο σπίτι του (πιο κέντρο δεν υπάρχει) στην Ικτίνου.

Αυτό που σου αρέσει περισσότερο στη Θεσσαλονίκη.
Καταρχάς, για να συνεννοηθούμε, εγώ όταν λέω Θεσσαλονίκη, εννοώ την πόλη εντός των τειχών. Τα άλλα πέραν των τειχών τα θεωρώ εξοχές, Καλαμαριά και λοιπά ανατολικά δηλαδή, ή από τον Μύλο και πέρα προς τη δύση. Ωραία μέρη είναι, δεν αντιλέγω, αλλά δεν είναι Θεσσαλονίκη, είναι προάστια, οπότε σου απαντώ για ένα από τα πολλά που μου αρέσουν στη Θεσσαλονίκη downtown: με ενθουσιάζουν οι γυναίκες που δεν βγαίνουν ποτέ απεριποίητες. Η Θεσσαλονίκη είναι η μοναδική πόλη στον κόσμο που δεν έχει γυναίκες με φόρμες στα σούπερ-μάρκετ, ακόμα κι εκεί, όταν πηγαίνουν οι Θεσσαλονικιές, πρέπει να προσέλθουν χτενισμένες και ντυμένες γλυκά, γιατί πρώτιστα σέβονται τον εαυτό τους και γενικά όλους τους ανθρώπους γύρω τους.

Τα 3 πράγματα που, αν έλειπαν, θα έκαναν τη Θεσσαλονίκη ομορφότερη
Οι τρύπες στα πεζοδρόμια. Η πεζοδρόμησή μας είναι άθλια, που δεν χαρίζεται ούτε στους ΑΜΕΑ ούτε στα παιδιά και τις μαμάδες με τα καροτσάκια. Παντού σπασίματα και ραγάδες. Δύο: Βρίσκω τραγικό το ότι η Θεσσαλονίκη, μια πόλη του ενός εκατομμυρίου και βάλε, δεν έχει μια καθημερινή εφημερίδα. Στα κόμιξ Λούκυ Λουκ, τέσσερα είναι τα πράγματα που χαρακτηρίζουν ένα μέρος, η φυλακή, το μπαρ, το θαφτάδικο και η εφημερίδα! Δεν μπορέσαμε ως Θεσσαλονικείς να κρατήσουμε τις πολύ δυνατές κάποτε εφημερίδες, όπως η «Μακεδονία», η «Θεσσαλονίκη», ο «Αγγελιοφόρος». Προσπαθήσαμε να αντιγράψουμε τους Αθηναίους, βάλαμε ένθετα, αλλά χάθηκε το πνεύμα τους. Στο κέντρο πια, δεν βρίσκεις να αγοράσεις εφημερίδα, είναι πολύ δύσκολο. Η εφημερίδα έχει την εξής διαφορά από τα άλλα μέσα. Κρεμιέται στα περίπτερα. Και συμφωνείς δε συμφωνείς με το πρωτοσέλιδό της, θα το συζητήσεις. Είναι μια πρόκληση για συζήτηση μέσα στην πόλη. Τώρα δεν συζητάμε μεταξύ μας. Η «Ελευθερία» στη Λάρισα πουλάει 20.000 φύλλα κι εμείς δεν έχουμε μια εφημερίδα να πουλήσει τόσα.

Τι θα έκανες αν ήσουν δήμαρχος για μία μέρα;
Πολλά θα ήθελα να κάνω, όμως θα μιλήσω για το μικρό πράγμα που λέγεται αστυνόμευση των πεζοδρομίων από τους μουσικούς που στήνουν όπου βρουν εγκαταστάσεις ήχου. Ανησυχούν τους πάντες και τα πάντα, τα μαγαζιά, τους κατοίκους, ξέρουν δεν ξέρουν να παίζουν. Ναι στους μουσικούς του δρόμου, αλίμονο, αλλά χωρίς ηχητικές εγκαταστάσεις και μεγαφωνικές. Την ηχορύπανση γενικά τη θεωρώ πάρα πολύ υποτιμημένη όχληση, δεν έχουμε συνειδητοποιήσει πόσο μας αποπροσανατολίζει, μας τσιτώνει τα νεύρα, μας στερεί τον ύπνο.

Το πρώτο σου διαμέρισμα στη Θεσσαλονίκη.
Μοργκεντάου 1, εντελώς κέντρο, ήταν το πατρικό μου. Μετά πήγα στην Καλλάρη, απέναντι από το παλιό «El Lay», που ήμουν και συνέταιρος. Όταν γεννήθηκε το μωρό, πήγα απέναντι από τον Ναυτικό Όμιλο σε ένα ρετιρέ, με βεράντα, γιατί ήθελα άπλα. Αλλά δεν ήταν Θεσσαλονίκη αυτό, όπως ανέφερα και πιο πάνω, οπότε ας μην το μετρήσουμε. Δεν γνώρισα και κανέναν εκεί, για όλα έπαιρνα το αμάξι και ερχόμουν προς το κέντρο, για τσιγάρα, για ποτό, τα πάντα. Μετά αποφάσισα να ανεβώ στο βουνό αλλά κι εκεί δεν στέριωσα, οπότε κατέβηκα στην Ικτίνου. Με δεδομένο το πόσο κοντά στη θάλασσα έμενα όλα τα χρόνια, την Ικτίνου την θεωρώ πολύ «στα ψηλά»!

Η Θεσσαλονίκη είναι η μοναδική πόλη στον κόσμο που δεν έχει γυναίκες με φόρμες στα σούπερ-μάρκετ, ακόμα κι εκεί, όταν πηγαίνουν οι Θεσσαλονικιές, πρέπει να προσέλθουν χτενισμένες και ντυμένες γλυκά.

Η πιο τρελή θεσσαλονικιώτικη ιστορία που έχεις ακούσει / ζήσει…
Όταν παντρευόμουν, ζήτησα από τον Μπάμπη Ζουμπούλη το καλοκαιρινό το Cocos, για να παραθέσω γαμήλιο πάρτι. Εκείνο το πρωί χιόνισε πολύ, είχε μισό μέτρο χιόνι, αλλά με τον Καραδιάκο και τον Πολύζο βάλαμε επένδυση ξύλου. Τεράστιο σε ύψος μαγαζί, ένα χάος, πού να το ζεστάνεις; Αλλά ο κύριος Κατσανεβάκης, συγκάτοικός μου στα χρόνια της Μοργκεντάου, είχε εργοστάσιο που έφτιαχνε καυστήρες. Μου έφερε, λοιπόν, καυστήρα, πλήρωσα το στήσιμο και το ξεστήσιμο, είχε πολλή δουλειά το πράγμα μέχρι να το φέρουμε. Το βράδυ του γλεντιού τελείωσε το πετρέλαιο, ψάχναμε όλο το βράδυ, τελικά βρήκαμε, αλλά στην τελική ποιος νοιαζόταν για το κρύο, είχαμε την Μπάντα της Φλώρινας, 7 πνευστά, τα καλύτερα της Δυτικής Μακεδονίας να βαράνε και να τους ζεσταίνουν όλους. Οι γονείς τους είχαν παίξει στον γάμο της μάνας μου, στον δικό μου τα παιδιά τους. Δεν πήραν ούτε λεφτά ούτε τίποτα.

Ο αγαπημένος σου ήχος/θόρυβος της πόλης.
Εδώ πίσω ακριβώς που μένω, στην Ικτίνου, είναι το δημοτικό και παραδίπλα το γυμνάσιο. Όποτε έχει διάλειμμα ή όταν έρχονται το πρωί τα παιδιά, φωνάζουν, και αυτός δηλώνω ευθαρσώς πως είναι ο αγαπημένος μου ήχος, το κελάηδημα των πιτσιρικάδων από τα σχολεία της Ικτίνου. Ένας άλλος ήχος που μου αρέσει πολύ είναι στο Καπάνι, στα τρόφιμα αν και ολίγος σουρεαλιστικός: «έχω, έχω, λουλούδια έχω σήμερα» διαλαλεί ο τελάλης, κοιτάς την πραμάτεια και βλέπεις… κρέατα!

Τι είναι αυτό που κάνει κάποιον Θεσσαλονικιό;
Η γκρίνια, σίγουρα η γκρίνια, αλλά πιο πολύ η εγκαρδιότητα. Δεν είναι απόμακρος ο Θεσσαλονικιός. Επίσης στην πόλη μας δεν υπάρχει αδιαφορία, ενδιαφέρονται οι άνθρωποι για τον δίπλα τους, ακόμα κοιτιούνται στα μάτια, δεν αποστρέφουν το βλέμμα, επιδιώκουν επαφή. Επίσης, όσο και να βιάζεσαι, πάντα άμα σου πει ο άλλος «κάτσε, φίλε να πιούμε έναν καφέ», θα κάτσεις. Θα βρεις ένα δεκάλεπτο να τον πιεις τον καφέ. Θεσσαλονικιός είσαι επίσης αν σου αρέσει και ο Βαρδάρης. Όταν φυσάει και σηκώνει τα πάντα και καθαρίζει τα πάντα, νιώθω πολύ Θεσσαλονικιός.

Ποιο είναι το καλύτερο μέρος για να απομονώνεσαι στη Θεσσαλονίκη;
Έχει μερικά πονηρά μέρη, τα κυλικεία σε στοές, φερειπείν, που έχουν από πίσω τους και πρασιά. Και στην Άνω Πόλη μπορείς να απομονωθείς, επίσης.

Θεσσαλονικιός είσαι επίσης αν σου αρέσει και ο Βαρδάρης. Όταν φυσάει και σηκώνει τα πάντα και καθαρίζει τα πάντα, νιώθω πολύ Θεσσαλονικιός.

Ποιο είναι το πιο αγαπημένο σου εστιατόριο από τα παλιά που έφυγαν και από τα νέα που κρατούν κραταιό τον θρύλο της πόλης των γεύσεων.
Εστιατόριο μοναδικό για μένα, ήταν το «Όλυμπος Νάουσα». Ήταν και ο «Κρικέλας», αλλά ήταν ταβέρνα ο «Κρικέλας» και… εκτός Θεσσαλονίκης. Εκείνη την περίοδο στο «Όλυμπος Νάουσα», πήγαινα για να φάω την εξαιρετική χοιρινή κρασάτη. Αλλά ο κύριος Απόστολος, που σημείωνε την παραγγελία, έλεγε «έφαγες και προχθές χοιρινή κρασάτη» και σου έφερνε πρασοσέλινο. Τώρα οι θρυλικές γεύσεις της πόλης είναι μπουγάτσα στον «Μπαντή», στην Παναγία Φανερωμένη, πατσάς στον «Τσαρουχά», ουζάκι στου «Μήτσου», στο Καπάνι και σουτζουκάκια στη «Διάβαση».

Ένα μπαρ που σου λείπει κι ένα μπαρ που συχνάζεις τώρα.
Μου λείπουν πάρα πολλά μπαρ, πηγαίναμε σε 4-5 κάθε βράδυ για να δούμε τι παίζει. Αυτό που μου λείπει περισσότερο είναι το «Eden», κάποτε στην Καλαποθάκη. Ειδικά η παρέα της Δευτέρας, μια σύναξη φίλων με τρομακτικό ενδιαφέρον και επικεφαλής τον Σκαμπαρδώνη. Ερχόταν ο Σταύρος ο Τζήμας από την «Καθημερινή», ο Παχίδης των Άγαμων, ο δημισογράφος Χρίστος Ζαφείρης και φυσικά ο Γιάννησ Μπουτάρης. Ήταν μια παρέα που είχε να πει πράγματα, αλλά σκορπίσαμε. Τώρα πάω στον «Ντουλάπα» προς τα ξημερώματα, για να ακούσω ρεμπέτικα. Στην πλατεία Άθωνος, αλλά μετά τις 3, επαναλαμβάνω. Είμαι ιδρυτικό μέλος. Να σου εξομολογηθώ όμως πως δεν μου αρέσουν πια τα μπαρ, γιατί αρνούμαι να καθίσω σε σταντ, για αυτό και στη λίστα με τα αγαπημένα μου θα βάλω και το «De Facto» που έχει τραπεζάκια, κρατώντας το παλιό άρωμα. Το σέβομαι πολύ το «De Facto» και πάω κι εκεί ανελλιπώς.

Ένα επίθετο που χαρακτηρίζει ακριβώς τους Θεσσαλονικιούς.
Κιμπάρηδες. Το ανώτατο στάδιο του Θεσσαλονικιού είναι το κιμπαριλίκι. Και «το καρντάσι» επίσης είναι ιερό.

Ένα επίθετο που δεν ταιριάζει καθόλου στους Θεσσαλονικιούς.
Αδιάφοροι. Το δήλωσα παραπάνω αλλά δεν βλάπτει να το επαναλάβω: εδώ ενδιαφερόμαστε ακόμα για τον άλλον.

Πώς φαντάζεσαι την πόλη σε 50 χρόνια;
Ελπίζω να γίνει μια επανάσταση. Δεν βλέπεις πού πάμε; Με το Airbnb χάθηκε το πνεύμα της αγοράς. Στο γραφείο μου στην Ολυμπίου Διαμαντή, υπήρχε κάποτε ένα μανάβικο που πουλούσε μόνο πατάτες και λεμόνια. Τώρα έγινε Airbnb, όπως και πολλά μαγαζιά που έγιναν καφέ για να εξυπηρετούν τους τουρίστες. Χάνουμε τη φυσιογνωμία της πόλης, κάτι βέβαια που αλλού είναι καλό. Ο Βαρδάρης και τα πέριξ της Μαβίλη πήραν τα πάνω τους, ας πούμε.

Τι θα πρωτοέδειχνες από την πόλη σε έναν ξένο καλεσμένο σου;
Αυτό που έχει να κάνει ένας ξένος που έρχεται στη Θεσσαλονίκη είναι να πάρει το «Κλειώ» το καραβάκι, που δεν έχει πολύ δυνατή μουσική, και να κάνει μια βόλτα στον Θερμαϊκό. Να δει πώς απλώνεται η Θεσσαλονίκη μέχρι επάνω. «Της πρέπει το καράβι» της πόλης μας, όπως είπε ο Καββαδίας. Μου έχει τύχει να τους δω, μετά που ξαναπλησιάζει το καράβι τους ανθρώπους, πόσο έκθαμβοι μένουν με την ομορφιά της πόλης μας είτε κοιτώντας τα ψηλά της, είτε νετάροντας στα χαμηλά της προκυμαίας. Οι ξένοι μένουν με ανοιχτό το στόμα. Αφού πιάσαμε να θαλασσοδερνόμαστε, να δηλώσω πως με πληγώνει πολύ ο πόλεμος που έφαγε η θαλάσσια συγκοινωνία από τα συμφέροντα, όπως και το ότι δεν έχουμε θαλάσσια συγκοινωνία που να ενώνει την πόλη. Έχω ασχοληθεί με το θέμα και κατέληξα πως εδώ ισχύει κάτι πολύ κοντινό με αυτό που παλιά λεγόταν «το μονοπώλιο της αποικιοκρατίας». Όλες οι πόλεις με θάλασσα έχουν τέτοιου είδους συγκοινωνία και δεν χρειάζεται μεγάλη επένδυση. Πολεμήθηκε λυσσαλέα από το μετρό και τον ΟΑΣΘ η ιδέα, με το ακλόνητο επιχείρημα «τι θα γίνει τις μέρες με τρικυμία». Πόσες μέρες τον χρόνο έχει τρικυμία ο Θερμαϊκός; Δέκα;

Αγαπημένη διαδρομή με το αμάξι;
Δεν οδηγώ μέσα στην πόλη εδώ και 23 χρόνια. Μια πολύ κοντινή διαδρομή εντός όμως, είναι να πάω στο «Φιλίππειο» και να κατέβω από το Σέιχ Σου.

Η καλύτερη θέα στη Θεσσαλονίκη;
Ο Όλυμπος. Κάθε ώρα φαίνεται διαφορετικός. Τον βλέπεις το ξημέρωμα και λες «γεια χαρά» στους Θεούς, τους έχεις γείτονες!

Τι σε ζορίζει και τι σε χαλαρώνει;
Με χαλαρώνει να κάνω συζητήσεις με ενδιαφέρον. Μου λείπει αυτό, γιατί πολλοί φίλοι μου «μετακόμισαν»…