Στο ορεινό Βόιο της ιστορίας, της οργιαστικής φύσης, των πολιτιστικών εκδηλώσεων

Στο ορεινό Βόιο της περιφερειακής ενότητας Κοζάνης, θα συναντήσεις ιστορία και ανθρώπινη προσφορά. Στο χωριό Κορυφή, οι γάμοι τελούνται με πολύτιμα, βυζαντινά αυτοκρατορικά στέφανα – κειμήλια αιώνων που οι ντόπιοι μοιράζονται με αγάπη. Η περιοχή είναι γεμάτη μυστικά· οι ξακουστοί τεχνίτες της πέτρας, που έχτισαν τα 45 πέτρινα γεφύρια του τόπου, μιλούσαν τη δική τους, συνθηματική γλώσσα. Η ίδια αυθεντικότητα συναντάται και στις καθημερινές ιστορίες των ανθρώπων: από την ηλικιωμένη που ταΐζει κρυφά μια αρκούδα κάθε βράδυ, μέχρι τους νέους της Στέρνας που επέστρεψαν στο χωριό των 30 σπιτιών για να ανακαινίσουν μόνοι τους το παλιό, λεηλατημένο σχολείο, διασώζοντας την ιστορική τους κληρονομιά.

Τα στέφανα της Κορυφής © Β. Παπαδημούλης, Β. Σολιόπουλος

Σε αυτόν τον προορισμό, όπου η φύση θυμίζει Ζαγοροχώρια αλλά η ερημιά μαρτυρά την εγκατάλειψη, δύο συνταξιούχοι δημοσιογράφοι βρήκαν τον δικό τους σκοπό. Ο Βασίλης Παπαδημούλης και ο Βασίλης Σολιόπουλος επέστρεψαν στις ρίζες τους για να δώσουν ξανά ζωή στην Κορυφή. Ξεκίνησαν συγγράφοντας ένα βιβλίο για την ιστορία του χωριού και γρήγορα πέρασαν στη δράση. Μέσα από πολιτιστικές εκδηλώσεις, εκθέσεις ψηφιδωτού, αγιογραφίας και ζωγραφικής, ανέδειξαν την τοπική αρχιτεκτονική και τις ομορφιές του τόπου. Σε συνεργασία με τον Δήμο Βοΐου, στηρίζουν έμπρακτα την τοπική οικονομία και κρατούν ζωντανά τα έθιμα: από τις αποκριάτικες φωτιές και τα σατιρικά τραγούδια μέχρι τη διάσωση της αυθεντικής ντοπιολαλιάς.

Κορυφή © Β. Παπαδημούλης, Β. Σολιόπουλος

Αν και ο συγγραφέας Λευτέρης Τζιόλας τούς χάρισε το παρατσούκλι «Αϊ-Βασίληδες», ο Βασίλης Παπαδημούλης το αρνείται χαμογελώντας, δηλώνοντας πως απλώς στηρίζουν όποιον έχει ανάγκη. Η παρουσία τους όμως είναι καταλυτική. Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Βασίλης Σολιόπουλος, οι ντόπιοι βιώνουν την απογοήτευση της εγκατάλειψης και σκοπός τους είναι να αποδείξουν ότι η αλλαγή είναι εφικτή. Ήδη ενισχύουν πολιτιστικούς φορείς, τον Σύλλογο Γονέων Τσοτυλίου –που καμαρώνει για τους νεαρούς διακριθέντες πυγμάχους του– και νέους που οργανώνουν αγροτικό σύλλογο. Για τον κ. Παπαδημούλη, οι ρίζες δεν σβήνουν· απλώς ατονούν στους ρυθμούς της πόλης. Η επιστροφή του στο χωριό τού αποκάλυψε μια άλλη ποιότητα ζωής, έναν διαφορετικό χρόνο και μια φύση που ξεπερνά κάθε φαντασία.

Ο Βασίλης Σολιόπουλος

«Ιστορία, πέτρα και καθαρός αέρας» είναι η Κορυφή για τον κ. Παπαδημούλη. Ο ίδιος αποκαλύπτει πως τα περίφημα αυτοκρατορικά στέφανα του Αγίου Δημητρίου –εκκλησίας που θεμελίωσε ο Κοσμάς ο Αιτωλός– ήταν δωρεά της μοναχής Θεοδότας Κουτσογιάννη. Γύρω στο 1900, η μοναχή έστειλε τα χρυσαφικά της στην Κωνσταντινούπολη για να φτιαχτούν τα στέφανα, θέλοντας να απαλύνει τη φτώχεια των νέων ζευγαριών, μια παράδοση που κράτησε ως το 1970. Η προσφορά αυτή αποτελεί διαχρονικό χαρακτηριστικό του χωριού. Οι μετανάστες χρηματοδοτούσαν σχολεία, πηγάδια και υποδομές, ενώ οι φτωχότεροι κάτοικοι συμμετείχαν ενεργά με προσωπική εργασία και κόπο.

Η διαδρομή του Βασίλη Σολιόπουλου ξεκινά από την Τασκένδη. Σε ηλικία επτά ετών, βρέθηκε από μια μεγαλούπολη 1,5 εκατομμυρίου ανθρώπων στη Στέρνα, ένα χωριό 30 σπιτιών. Η αντίθεση ήταν σοκαριστική: από τους αστικούς παιδικούς σταθμούς, ξυπνούσε ξαφνικά στις δύο τα ξημερώματα για το μάζεμα του καπνού. Ως παιδί πολιτικών προσφύγων, μεγάλωσε με την ελληνική μυθολογία αντί για παραμύθια. Στο Βόιο έζησε τις αυθεντικές αγροτικές εικόνες του Κρυστάλλη, βλέποντας τους ζευγάδες να επιστρέφουν με τα βόδια στο ηλιοβασίλεμα. Αργότερα, ως δημοσιογράφος στον Ραδιοφωνικό Σταθμό Μακεδονίας (μετέπειτα 102 FM), αποτύπωσε την ξενιτιά με ένα μαγνητόφωνο στο χέρι. Γυρίζοντας τα χωριά, μιλώντας με μοιρολογήτρες στον Αυγερινό, κατάλαβε τη βαθιά σημασία της φιλοξενίας. Το ποτήρι το νερό που του πρόσφεραν ήταν μια ομηρική χειρονομία· κάθε σπίτι είχε έναν ξενιτεμένο και ευχόταν να βρεθεί κάποιος στην άλλη άκρη της γης να κάνει το ίδιο για το δικό του παιδί.

Στιγμιότυπο από εκδηλώσεις στην Κορυφή Β. Παπαδημούλης, Β. Σολιόπουλος

Η ηρεμία του τόπου και η πρωτοβουλία των νέων στη Στέρνα ώθησαν τον Βασίλη Σολιόπουλο να επιστρέψει ενεργά. Αφού δώρισε μια βιβλιοθήκη και ανέλαβε τα εικαστικά του συλλόγου, συνεργάστηκε με τον Βασίλη Παπαδημούλη για να διοργανώσουν πολιτιστικές εκδηλώσεις. Μαζί εξέδωσαν και την ιστορία της Κορυφής, βασισμένοι στο χειρόγραφο τετράδιο του δασκάλου Παύλου Αντωνόπουλου. Από τις θέσεις του προέδρου και του αντιπροέδρου του Πολιτιστικού Συλλόγου «Άγιος Δημήτριος», οι δύο δημοσιογράφοι παλεύουν πλέον για το μέλλον του Βοΐου. Ερευνούν ευρωπαϊκά προγράμματα, αναδεικνύουν τον τουρισμό τρίτης ηλικίας (ασημένιο τουρισμό) και εφαρμόζουν ευρωπαϊκές πρακτικές για «έξυπνα χωριά», δίνοντας σύγχρονες απαντήσεις στην απομόνωση της υπαίθρου.

Η πραγματικότητα στο Βόιο παραμένει σκληρή. Μεταξύ 1971 και 2021, ο πληθυσμός συρρικνώθηκε κατά 84,5%. Για να αναστραφεί η κατάσταση, όσοι επιμένουν θέτουν ως προτεραιότητες τις υποδομές, τα κίνητρα σε νέους κατοίκους και τον ήπιο τουρισμό. Αν και η αλλαγή αργεί, ο τόπος αρνείται να σβήσει. Το αποδεικνύουν το πρόσφατο 4ο Διεθνές Φολκλορικό Φεστιβάλ και η αυλαία του Fiesta Voio 2026 στις όχθες του Αλιάκμονα. Την Κυριακή 2 Αυγούστου, η Κορυφή υποδέχεται την εκδήλωση «Πέτρα και νερό» με έκθεση ζωγραφικής του Κώστα Ντιό και ρεμπέτικη βραδιά. Από τον Μάιο, οι απόδημοι επιστρέφουν από κάθε γωνιά της γης. Μαζί με νέους εραστές της περιοχής, ανανεώνουν το ετήσιο ραντεβού τους για τον μεγάλο παραδοσιακό χορό, μια εβδομάδα πριν από τον Δεκαπενταύγουστο, όπου οι παρέες σμίγουν ξανά γύρω από τα όργανα.

Πηγή: Π. Γιούλτση / ΑΠΕ-ΜΠΕ. Φωτ. Β. Παπαδημούλης, Β. Σολιόπουλος